แม้สงครามการค้าระหว่างมหาอำนาจ “สหรัฐอเมริกา” และ “จีน” อาจจะดูผ่อนคลายลง แต่ความจริงคือการแข่งขันกำลังเข้าสู่เฟสใหม่ ย้ายสนามแข่งขันจากกำแพงภาษีเป็นการแยกห่วงโซ่อุปทาน การเร่งพัฒนาเทคโนโลยี และการช่วงชิงความได้เปรียบทางเศรษฐกิจ แม้จะเป็นความเสี่ยงของผู้ประกอบการไทย แต่ก็ถือเป็น “โอกาส” สำหรับธุรกิจที่ปรับตัวได้เร็ว โดยเฉพาะ 3 ปีจากนี้ไป ถูกมองเป็นช่วงเวลาเปลี่ยนผ่านสำคัญของเศรษฐกิจโลก เมื่อสหรัฐฯ เร่งลดการพึ่งพาจีน ขณะที่จีนเดินหน้าสร้างแต้มต่อใหม่ผ่านเทคโนโลยีและตลาดเกิดใหม่ ท่ามกลางการจัดระเบียบห่วงโซ่อุปทานโลกครั้งใหญ่ สร้างสมดุลใหม่ของการค้าโลก


ช่วง 3 ปีข้างหน้า จึงเป็นเวลาที่ SME ไทยต้องเร่งวางหมาก เพื่อคว้าโอกาสก่อนเกมการค้าโลกจะเปลี่ยนไป finbiz by ttb จึงขอเปิดมุมมองให้กับผู้ประกอบการ ทั้งความเสี่ยงและโอกาส เตรียมพร้อมรับมือการแข่งขันในสมรภูมิการค้าโลกใหม่

แค่ย้ายสนามแข่ง! สงครามการค้าสหรัฐฯ-จีนไม่ได้จบ

สนามแข่งใหม่ ไม่ใช่การตอบโต้กันด้วยกำแพงภาษีที่สูงกว่า 100% อีกแล้ว เพราะการพักรบทางการค้าระหว่างสหรัฐฯและจีน ทำให้อัตราภาษีลดลงอย่างมาก แต่ประเด็นสำคัญคือ ในระยะกลางและระยะยาวทั้งสองประเทศยังเดินหน้าลดการพึ่งพากันอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะห่วงโซ่อุปทานของอุตสาหกรรมยุทธศาสตร์


หนึ่งในจุดแข็งสำคัญของจีนคือ การครองกำลังการแปรรูปแร่แรร์เอิร์ธกว่า 90% ของโลก ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญของอุตสาหกรรมเทคโนโลยี ยานยนต์ไฟฟ้า และอุตสาหกรรมความมั่นคง แต่ข้อได้เปรียบนี้หลายฝ่ายมองว่าอาจเป็นเพียงความได้เปรียบอีกไม่กี่ปีข้างของช่วงเปลี่ยนผ่าน เพราะหลายประเทศกำลังเร่งสร้างห่วงโซ่อุปทานแรร์เอิร์ธทางเลือกของตนเอง ทำให้จีนต้องเร่งสร้าง "ไพ่ใบใหม่" ผ่านการลงทุนในเทคโนโลยีแห่งอนาคต

เกมแข่งขันของโลกยุคใหม่คือ มุ่งสู่ผู้นำด้าน “เทคโนโลยี”

เกมการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจในวันนี้ขยายวงกว้างจากการค้าไปสู่การเป็นผู้นำด้านเทคโนโลยี โดยเฉพาะจีนกำลังเร่งลงทุนด้าน AI และระบบอัตโนมัติอย่างจริงจัง ปัจจุบันมีบริษัทหุ่นยนต์มากกว่า 190,000 แห่ง และมีบริษัทเกิดขึ้นใหม่เฉพาะในปี 2024 ปีเดียวมีมากถึงกว่า 44,000 แห่ง


นอกจากนี้ จีนยังเร่งขับเคลื่อนเทคโนโลยีแห่งอนาคตอีกหลายด้าน ทั้ง Quantum Technology, Brain-Computer Interface, 6G, พลังงานแห่งอนาคต และ Biomanufacturing ซึ่งเทคโนโลยีชีวภาพนี้นับเป็นตัวแปรสำคัญที่มีศักยภาพปฏิวัติการผลิตในอุตสาหกรรมอาหาร ยา วัสดุใหม่ และพลังงานสะอาด นวัตกรรมทั้งหมดนี้จึงกำลังเข้ามาเปลี่ยนทั้งรูปแบบการดำเนินธุรกิจและโครงสร้างต้นทุนอุตสาหกรรมในอนาคตอย่างสิ้นเชิง

ทุนจีนบุกอาเซียนเป็นทั้งโอกาสทอง และการแข่งขัน

อีกปรากฎการณ์ที่มาเปลี่ยนภูมิทัศน์การค้าคือ “ทุนจีน” จำนวนมากเร่งปรับกลยุทธ์และขยายธุรกิจสู่ตลาดต่างประเทศจำนวนมาก ภายใต้แรงกดดันของการแข่งขันภายในประเทศ และกำลังซื้อที่ชะลอตัว รวมถึงกระแสต่อต้านสินค้าจีนในหลายตลาด โดยรูปแบบที่เห็นได้ชัด ได้แก่

• ส่งออกวัตถุดิบและชิ้นส่วนไปประกอบในประเทศปลายทาง

• ร่วมทุนกับผู้ประกอบการท้องถิ่นมากขึ้น

• ใช้อาเซียนเป็นฐานการผลิตและส่งออกสู่ตลาดตะวันตก

การบุกของทุนจีนเป็นดาบสองคมมีทั้ง “โอกาส” และ “การแข่งขัน” SME ไทย ต้องอ่านให้ออก โดยด้านหนึ่งเป็นโอกาสเข้าถึงเทคโนโลยี เครื่องจักร และวัตถุดิบที่มีต้นทุนแข่งขันได้มากขึ้น แต่อีกด้านคือ แรงกดดันมหาศาล ต้องรับมือกับการแข่งขันที่รุนแรงจากสินค้าจีนราคาถูกเข้ามาตีตลาด

4 ความเสี่ยงสำคัญที่ SME ต้องจับตา

1. การพึ่งพาจีนสูง: ปัจจุบัน SME ไทยนำเข้าสินค้าจากจีนราว 50% ผู้ประกอบการจึงควรติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด พร้อมพิจารณากระจายแหล่งจัดหาสินค้า เพื่อลดความเสี่ยงในระยะยาว

2. ความผันผวนของค่าเงิน: กำไรของธุรกิจอาจหายไปหากค่าเงินมีความผันผวนหนัก จึงต้องมีการวางแผนบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนให้สอดคล้องกับรูปแบบรายรับและรายจ่ายของธุรกิจ

3. ทิศทางดอกเบี้ย: อัตราดอกเบี้ยนโยบายของไทยอยู่ที่ 1% ต่ำกว่าสหรัฐฯ ที่สูงราว 5% ถือเป็นช่วงที่ต้นทุนการเงินยังเอื้อต่อการลงทุน ผู้ประกอบการที่มีแผนขยายธุรกิจจึงควรใช้โอกาสนี้พิจารณาการลงทุน ควบคู่กับการบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสม

4. การเติบโตของเศรษฐกิจไทย: คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจโลกจะเติบโต 5% ในขณะที่เศรษฐกิจไทยอยู่ที่ 1.7% และหนี้ครัวเรือนอยู่ในระดับสูงถึง 87% ของ GDP การหวังพึ่งพากำลังซื้อในบ้านอาจไม่เพียงพอ ทำให้การมองหาโอกาสในตลาดต่างประเทศมีความสำคัญมากขึ้น โดยเฉพาะการขยายฐานลูกค้าและตลาดไปยังประเทศที่มีศักยภาพในการเติบโต

ไม่ใช่แค่อยู่รอด! แต่ต้องเปลี่ยนความผันผวนเป็นโอกาสสู่การเติบโต  

โจทย์สำคัญของผู้ประกอบการในวันนี้ คือการสร้างธุรกิจให้ “เติบโตท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง” เพราะในโลกการค้ายุคใหม่ ผู้ชนะอาจไม่ใช่ธุรกิจที่แข็งแรงที่สุด แต่คือธุรกิจที่ปรับตัวได้เร็วที่สุด จากนี้ไปอีก 3 ปี คือช่วงเวลาสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่กติกาเศรษฐกิจใหม่ ทั้งการแยกตัวของห่วงโซ่อุปทาน การปฏิวัติ AI และเทคโนโลยีชีวภาพ รวมถึงการขยายบทบาททางเศรษฐกิจของจีนในอาเซียน ผู้ประกอบการที่พร้อมกระจายความเสี่ยง เปิดรับความร่วมมือใหม่ และใช้เทคโนโลยีเข้ามายกระดับธุรกิจ จะสามารถเปลี่ยนแรงกระแทกจากความผันผวนให้กลายเป็นความได้เปรียบในการแข่งขัน

บริหารความเสี่ยงให้เป็น สร้างแต้มต่อในโลกที่ผันผวน

ในโลกการค้า 2026 แม้จะมีปัจจัยนอกต่าง ๆ ที่ควบคุมไม่ได้ แต่สิ่งที่ผู้ประกอบการต้องทำคือ การทำความเข้าใจความเสี่ยงอย่างรอบด้านและวางแผนรับมืออย่างเป็นระบบ  “ความพร้อม” และ “ความยืดหยุ่น” คือ แต้มต่อสำคัญของ SME ซึ่งปัจจุบันมีเครื่องมือทางการเงินหลากหลายมิติที่เข้ามาช่วยปิดความเสี่ยงและสร้างโอกาสได้อย่างมีประสิทธิภาพ เช่น   

• การใช้สกุลเงินท้องถิ่น: การชำระเงินหยวนโดยตรงกับคู่ค้าจีน เพื่อลดการพึ่งพาดอลลาร์สหรัฐและลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

• บัญชีหลายสกุลเงิน (Multi-Currency Account): ช่วยจัดการรายรับ-รายจ่ายต่างประเทศได้อย่างยืดหยุ่นในบัญชีเดียว

• การป้องกันความเสี่ยงล่วงหน้า: การล็อกต้นทุนหรือรายรับค่าเงินล่วงหน้าเพื่อคงกำไรของธุรกิจ

• สินเชื่อเพื่อ SME โดยเฉพาะ: เติมสภาพคล่องด้วยโครงสร้างทางการเงินที่ออกแบบมาให้สอดรับกับความผันผวน

ช่วงเวลา 3 ปีทองจากนี้ กติกาเศรษฐกิจกำลังเปิดพื้นที่ใหม่ให้ผู้ที่พร้อม การมีเครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสมและการปรับตัวที่รวดเร็ว จะเป็นหัวใจสำคัญที่เปลี่ยนความผันผวนของโลกให้กลายเป็นพลังขับเคลื่อนธุรกิจได้อย่างมั่นคง