กระแสการเปลี่ยนแปลงด้านการใช้พลังงานสะอาด ส่งผลให้อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า หรือ EV ได้รับความสนใจไปทั่วโลก ซึ่งประเทศไทยก็เช่นกัน โดยกระทรวงพลังงานไทยประกาศเป้ายานยนต์ไฟฟ้าที่ 1,055,000 คัน ในปี 2568 และ 15,580,000 คันในปี 2578


แม้เป้าหมายดังกล่าว หากมองตามความเป็นจริงไม่รู้จะเกิดขึ้นได้หรือไม่ แต่การเข้ามาเดินเกมในธุรกิจนี้ของยักษ์ใหญ่พลังงานไทยอย่าง PTT หรือ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ทำให้อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้ามีความน่าสนใจมากขึ้น เพราะล่าสุดได้ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือโครงการลงทุนอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าในประเทศไทย กับ บริษัท หงไห่ พริซิชั่น อินดัสทรี จำกัด (Hon Hai Precision Industry Co., Ltd.) หรือ ฟ็อกซ์คอนน์ กรุ๊ป (Foxconn Technology Group) เพื่อศึกษาโอกาสในการพัฒนาฐานการผลิตยานยนต์พลังงานไฟฟ้าในประเทศไทย


โดยความร่วมมือนี้จะเป็นการผลักดันให้อุตสาหกรรมยานยนต์ในประเทศไทยเปลี่ยนผ่านสู่เทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้าสมัยใหม่ ส่งเสริมอุตสาหกรรมการผลิตและเศรษฐกิจของประเทศ ให้เติบโตและเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขันในระดับสากลมากยิ่งขึ้น และจะเป็นอีกหนึ่งโอกาสการเติบโตของธุรกิจ EV ในประเทศไทยได้หรือไม่ วันนี้เรามาหาคำตอบไปด้วยกัน


“อุตสาหกรรม EV ทั่วโลกเติบโตตามนโยบายภาครัฐของแต่ละประเทศที่ต้องการลดการใช้ยานยนต์ในระบบเดิมเพื่อเปลี่ยนมาใช้ระบบใหม่ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เบื้องต้นจากข้อมูลการวิจัยพบว่าการเติบโตของทั้งจำนวนและยอดขายรถ EV ในอีก 5-10 ปี จะเติบโตเฉลี่ยเกิน 20% ต่อปี CAGR” นักวิเคราะห์บริษัทหลักทรัพย์ เคทีบีเอสที จำกัด (มหาชน) กล่าว


ขณะที่อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าไทยมีทิศทางที่ชัดเจนยิ่งขึ้นหลังบริษัทยักษ์ใหญ่ของกลุ่มพลังงานอย่าง PTT ลงนามกับบริษัท หงไห่ พริซิชั่น อินดัสทรี จำกัด หรือฟ็อกซ์คอนน์กรุ๊ป (Foxconn Technology Group) เพื่อพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่จะทำให้อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าไทยเติบโตแบบก้าวกระโดด


อุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าของไทยการเข้ามาของ EV ในไทย เริ่มคึกคักมากขึ้นช่วง 1-2 ปี หลังยอดขายรถ EV ในต่างประเทศเริ่มเดินได้ค่อนข้างดี (ปี 2020 โตทั่วโลกถึง 43%) และผู้บริโภคเริ่มให้การยอมรับมากขึ้น ประกอบกับเทคโนโลยีของแบตเตอรี่ที่วิ่งได้ไกลขึ้นต่อการ charge หนึ่งครั้ง ราว 400-600 กม. ราคาต่อหน่วยต่ำลง ยกตัวอย่าง Nissan Ariya เอสยูวีไฟฟ้า เริ่มต้นที่1.87 ล้านบาท (ราคาขายในประเทศญี่ปุ่น) ราคาขายเฉลี่ยรถ Tesla ทุก Model ลดลงจาก $5.7ใน 1Q-20 เหลือ $4.8 หมื่นเหรียญ/คัน ใน 1Q-21 ถ้าเป็นรถขนาดเล็ก ขณะที่ EV ที่ผลิตในไทย รถขนาดเล็กจะขายได้ในราคาหลักแสนบาท เท่านั้น


ทั้งนี้ บริษัทหลักทรัพย์ เคทีบีเอสที จำกัด (มหาชน) คาดว่า การสนับสนุนจากภาครัฐในเวลานี้ น่าที่จะทำให้อุตสาหกรรม EV จะเติบโตไปได้ โดยก้าวสำคัญของไทย ภาครัฐให้การสนับสนุนอุตสาหกรรม EV อย่างเป็นทางการ คงเป็นเดือน พ.ค.64 ที่ คณะกรรมการ นโยบายยานยนต์ไฟฟ้าแห่งชาติ (บอร์ดอีวี) เห็นชอบแนวทางการส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้า (EV) ของประเทศตามนโยบาย 30/30 เพื่อก้าวสู่การเป็นฐานการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าและชิ้นส่วนที่สำคัญของโลก โดยมีกำลังการผลิตรถ ZEV อย่างน้อย 30% ของการผลิตในปี 2573 ถือเป็นอีกหนึ่งกลไกที่จะนำพาประเทศไทยเข้าสู่การเป็นสังคมคาร์บอนต่ำ ในอนาคต ขณะที่ BOI ก็ให้การสนับสนุนการลงทุน ทั้งการผลิตรถ BEV, PHEV, HEV ไปก่อนหน้า


อย่างไรก็ตามเมื่อพี่ใหญ่ของวงการอย่าง PTT เริ่มขยับตัวอย่างเป็นรูปธรรม ส่งผลให้ทุกบริษัทใน EV Value Chain ถูกขับเคลื่อน ดังนั้นเราจึงรวบรวบหุ้นไทยทั้งหมดที่มีการประกาศหรือสนใจที่ลงทุนในอุตสาหกรรมนี้ โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่

1.ผู้ผลิตและพัฒนายานยนต์ไฟฟ้า: ผลิตแบตเตอรี่และยานยนต์ไฟฟ้าหรือให้บริการยานยนต์ไฟฟ้าในรูปแบบต่างๆ

2.กลุ่มสถานีชาร์ตไฟฟ้า ให้บริการสถานีชาร์ตไฟฟ้า, ผลิตและจำหน่ายอุปกรณ์ชาร์ตไฟฟ้า

3.กลุ่มชิ้นส่วนยานยนต์: ผลิตและจำหน่ายชิ้นส่วนยานยนต์ทั้งภายในและภายนอกยานยนต์ไฟฟ้า

หุ้นเด่นจากอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า

EA ผู้นำด้านยานยนต์ไฟฟ้าของไทย พร้อมผลิตรถ, เรือ, สถานีชาร์ตไฟฟ้า กำลัง COD โรงงานแบตเตอรี่เฟส1 กำลังการผลิต 1GWh เตรียมส่งมอบรถบัสไฟฟ้า 500คัน, เรือ 27ลำ ภายในปี 64 มีสถานีชาร์ตไฟฟ้ากว่า 1,633 แห่ง ทั้ง 2 ระบบ เป็นผู้นาตลาดสถานีชาร์ต


GPSC เข้าลงทุนใน AXXIVA ผู้ผลิตแบตเตอรี่รถยนต์จีนมีเป้ากำลังผลิต 1GWh เป็นพันธมิตรกับ OR ในการทำสถานีชาร์ตไฟฟ้า Back up แกร่ง เซ็นต์MOU กับ Swap & Go พัฒนาแบตเตอรี่ G-cell รถจักรยานยนต์ ฐานะทางการเงินแข็งแกร่งพร้อมลงทุนเมื่ออุตสาหกรรมเติบโต


PIMO ลงนามพัฒนามอเตอร์จักรยานยนต์ไฟฟ้ากับ บริษัท อีทราน (ไทยแลนด์) ซื้อโรงงาน (Brown Field) และเครื่องจักรใหม่ พร้อมรับ Order ผลิต ลุ้นเจรจากับ บริษัท ผลิตรถจักรยานยนต์ EVรับงานผลิต Moter/Controler คาดรายได้ปี 64 โตมากกว่า 20% หนุนด้วย Order ผลิตที่ทะลัก


ROJNA เซ็นต์ MOU กับ EVLOMO (สหรัฐ) สร้างโรงงานแบตเตอรี่ 8 GWh ขณะที่ปี 64 คาดจะเริ่มเฟสแรก 1GWh และจะเป็น Magnet ดึงลูกค้าเข้านิคม โดย EVLOMO เป็นพันธมิตรที่แข็งแกร่งพร้อมต่อยอดสถานีชาร์ตไฟฟ้า ยกระดับรายได้ในอนาคตจากอุตสาหกรรม EV ที่กำลังเติบโต

รถใช้น้ำมัน กำลังถูกลดบทบาทลง

การเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในทศวรรษนี้ของอุตสาหกรรมรถยนต์ของโลก คือ นโยบายลดโลกร้อน หรือลดการปล่อยคาร์บอนไดอ๊อกไซด์(CO2) ทำให้ทุกประเทศในโลก ต้องปรับการใช้พลังงาน หรือแหล่งผลิต CO2 หลักๆ คือเครื่องจักร และรถยนต์ เป็นที่มาของการพัฒนาอุตสาหกรรมรถไฟฟ้าในรูปแบบต่างๆ เป็นที่รู้จักในนามของ BEV และ PHEV และจะมีชื่อเรียกอื่นๆ ตามมาอีก แต่ขอเรียกรวมๆ ว่า EV (Electric Vehicles)


สำหรับปี 63 ยอดขายรถยนต์ทั่วโลก อยู่ที่ 56 ล้านคัน ลดลง 14% จากปีก่อน สาเหตุคือ การระบาดของ Covid-19ขณะที่ยอดขายรถ EV นั้น อยู่ที่ 3.24  ล้านคัน ขยายตัวถึง 43% สัดส่วนระหว่าง EV และยอดขายรถยนต์ทั่วโลก อยู่ราว 5% คาดว่าจะเพิ่มเป็น 15% ในปี 2568และ 18-20% ในปี 2573


เมื่อถึงปี 2583 ประเทศในแถบยุโรป ซึ่งเป็นตัวตั้งตัวตี ไม่ว่าจะเป็น เยอรมัน-ฝรั่งเศส-อังกฤษ ออกนโยบายให้บริษัทรถยนต์ยุติการขายรถยนต์ที่ใช้น้ำมันทั้งหมด หมายความว่า เมื่อถึงเวลานั้นรถรุ่นใหม่ๆ จะต้องใช้พลังงานทดแทนอื่นๆ ที่จะมีการพัฒนา ทั้ง EV ไฮโดรเจน ฯลฯ อย่างไรก็ตามเราพบว่า ปี 2563 เป็นปีแรกที่ยอดขายรถ EV เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยยะ จะเห็นได้ชัดว่างาน Motor Show ของไทยตั้งแต่ปี 2563 รถยนต์ที่ใช้น้ำมันแทบไม่มีรุ่นที่เป็น major change เลย

ไทยจะไปถึงเป้าหมายต้องมี 2 องค์ประกอบ

ด้านศูนย์วิจัยกสิกรไทยมองว่าการที่คณะกรรมการนโยบายยานยนต์ไฟฟ้าแห่งชาติได้กำหนดเป้าหมายใหม่ที่ท้าทายให้ไทยผลิตรถยนต์ ZEV (รถยนต์ที่ปราศจากการปล่อยมลพิษ) ได้ 100% ของกำลังการผลิตทั้งหมดในปี 2578 เพื่อเร่งผลักดันให้ไทยเป็นฐานการผลิตรถยนต์ ZEV ที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลกนั้น จะมีส่วนช่วยอย่างมากในการสร้างแนวทางการดำเนินงานที่ชัดเจนให้กับภาคส่วนต่าง ๆ และเกิดผลดีต่อการดึงดูดการลงทุนผลิตรถยนต์ ZEV เข้าไทยในอนาคต


แต่การจะไปถึงเป้าหมายดังกล่าวต้องการองค์ประกอบอื่น ๆ ที่สำคัญ โดยในส่วนที่ภาครัฐและเอกชนอาจสามารถเข้าไปจัดการได้คือ: 1) สร้างโอกาสให้ไทยมีฐานตลาดรถยนต์ ZEV ทั้งในและต่างประเทศที่ใหญ่มากพอ โดยตลาดในประเทศ เน้นการแข่งขันด้านราคา สร้างความเชื่อมั่นเรื่องสถานีชาร์จไฟฟ้า และมีมาตรการเพื่อกระตุ้นให้คนเปลี่ยนรถเร็​วขึ้น ตลาดต่างประเทศ เร่งพิจารณาทำ FTA กับประเทศที่เป็นตลาดหลักของรถยนต์ ZEV ให้เร็วขึ้น และสร้าง Product Champion ตัวใหม่ที่เป็นรถยนต์ ZEV ทั้งในส่วนของรถยนต์นั่งขนาดเล็กและรถปิกอัพเพื่อให้รุกตลาดได้ง่ายขึ้น


2) สร้างโอกาสให้เกิดห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนรถยนต์ ZEV ที่ครบวงจรมากที่สุดในประเทศ โดยแม้จะเป็นไปได้ยากที่ไทยจะดึงดูดการลงทุนผลิตเซลล์แบตเตอรี่ซึ่งเป็นชิ้นส่วนสำคัญและสามารถสร้างมีมูลค่าเพิ่มได้สูงที่สุดเข้าประเทศ แต่ไทยอาจเน้นดึงดูดชิ้นส่วนสำคัญอื่นที่อยู่ในระบบขับเคลื่อนด้วยแบตเตอรี่ไฟฟ้าให้เข้ามาลงทุนในไทย เช่น มอเตอร์ไฟฟ้า อินเวอร์เตอร์ On Board Charger ชิ้นส่วนระบบไฟฟ้าอื่น ๆ และเซ็นเซอร์ต่าง ๆ รวมถึงระบบเบรกแบบรีเจนเนอเรทีฟ เป็นต้น เพื่อสร้างห่วงโซ่อุปทานชิ้นส่วนด้านอื่นให้ครบวงจรในประเทศ


ในยุคที่คู่แข่งในอุตสาหกรรมรถยนต์ ZEV โลกเปลี่ยนหน้าตาไปจากเดิมมาก และหลายประเทศฐานการผลิตรถยนต์ก็พยายามแข่งขันกันขึ้นเป็นผู้นำในการผลิต จึงถึงเวลาแล้วที่อุตสาหกรรมรถยนต์ไทยต้องเร่งปรับตัวเพื่อให้อยู่รอดและสร้างโอกาสจากกระแสการเปลี่ยนแปลงที่กำลังจะเกิดขึ้นโดยเร็วที่สุด