กระแส IPO ไทยกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญ เมื่อเม็ดเงินระดมทุนที่เคยแตะระดับ 4–5 หมื่นล้านบาทต่อปี หดตัวเหลือ เพียงราว 1.2 หมื่นล้านบาท ขณะที่จำนวนบริษัทเข้าจดทะเบียนใหม่แม้ยังไม่ใช่ระดับต่ำสุดในประวัติศาสตร์ แต่ก็สะท้อนภาพความระมัดระวังของภาคธุรกิจอย่างชัดเจน


หลายบริษัทที่เคยวางแผน IPO ต้องชะลอหรือยกเลิก เนื่องจากประเมินว่าราคาที่จะได้รับอาจไม่สอดคล้องกับมูลค่าที่คาดหวังไว้ ขณะที่ความผันผวนของตลาดรองยังเป็นอีกปัจจัยที่กดดันความเชื่อมั่น โดยเฉพาะประเด็นราคาหุ้นใหม่ที่อ่อนตัวหลังเข้าซื้อขาย ซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากบรรยากาศการลงทุนมากกว่าปัญหาการตั้งราคา

คุณสรวิศ ไกรฤกษ์ รองผู้จัดการ สายงานผู้ออกหลักทรัพย์และสายงานการตลาด ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย กล่าวว่า เทรนด์ IPO มีการลดลงมาต่อเนื่องหลายปีแล้ว โดยเมื่อ 3 ปีที่แล้ว มูลค่าเสนอขายเคยอยู่ที่ประมาณ 40,000–45,000 ล้านบาท แต่ในปีปัจจุบัน มูลค่าเสนอขายลดลงเหลือเพียง 12,000 ล้านบาท โดยมี IPO เข้าใหม่ 17 ตัว ทั้งนี้ ปริมาณ IPO ในช่วงนี้ยังไม่ถือว่าต่ำที่สุดในประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับช่วงหลังปี 2540–2542


สาเหตุหลักที่มูลค่า IPO ลดลงผูกติดอยู่กับภาวะตลาดโดยรวม เนื่องจากเมื่อสภาวะเศรษฐกิจและตลาดโดยรวมไม่คึกคัก ส่งผลกระทบโดยตรงต่อจำนวนและมูลค่า IPO


ทั้งนี้ บริษัทหลายแห่งที่เคยตั้งเป้าหมายระดมทุนโดยอ้างอิงกับดัชนีหรือปริมาณการซื้อขายเมื่อ 3–4 ปีที่แล้ว อาจชะลอแผนการ IPO หรือยกเลิกการเสนอขายไปเลย เพราะคาดการณ์ว่าอาจไม่ได้เม็ดเงินในระดับที่คาดหวัง


สำหรับประเด็นที่ถูกกล่าวถึงเป็นอย่างมากเกี่ยวกับตลาด IPO ปีนี้ คือปรากฏการณ์ราคาหุ้นใหม่ที่ปรับตัวต่ำกว่าราคาจอง ทั้งนี้ หากพิจารณาตามจำนวนตัวหุ้นที่เข้าตลาด จะพบว่าจาก 12 บริษัทที่เข้าจดทะเบียนในช่วงครึ่งหลังของปี 2568 ซึ่งมีมูลค่ารวมคิดเป็น 96% ของมูลค่าเสนอขายทั้งหมด ส่วนใหญ่ราคาเปิด ณ วันแรกยังอยู่เหนือราคาจอง แต่เมื่อพิจารณาราคาปิดวันแรก จะเห็นว่าประมาณครึ่งหนึ่งสามารถยืนเหนือราคาจองได้


ขณะที่เมื่อเทียบกับราคาปัจจุบัน พบว่ามีถึง 8 ใน 12 ตัว หรือประมาณสองในสามที่ต่ำกว่าราคาจอง ซึ่งถือเป็นสัดส่วนที่สูงและสะท้อนถึงแรงกดดันของตลาดรอง


อย่างไรก็ตาม หากวิเคราะห์ตามมูลค่าเสนอขาย หรือถ่วงน้ำหนักตามขนาดดีล ภาพรวมยังไม่ถึงกับรุนแรงนัก โดยพบว่า 60% ของมูลค่าเสนอขายทั้งหมดยังคงสูงกว่าราคาจอง ในขณะที่อีก 40% ต่ำกว่าราคาจอง เหตุผลสำคัญมาจาก 4 ตัวที่ราคายังสูงกว่าราคาจองนั้น มี 2 บริษัทเป็นขนาดกลางและใหญ่ ซึ่งมีมูลค่าเสนอขายรวมกันมากกว่ามูลค่าของหุ้นขนาดเล็กอีก 8 ตัวที่ต่ำกว่าราคาจอง รวมกัน


ปรากฏการณ์ดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า แม้หุ้นขนาดเล็กจำนวนมากจะอ่อนตัวหลังเข้าตลาด แต่ดีลใหญ่และบริษัทขนาดกลางสามารถช่วยพยุงภาพรวมของมูลค่าตลาด IPO ทำให้แรงซื้อและราคาหุ้นโดยรวมยังคงมีความสมดุลในระดับหนึ่ง


ฝั่งกลไกกำหนดราคา IPO ยังยึดมาตรฐานปกติ โดยดีลใหญ่ใช้วิธี Book Building ผ่านการประเมินของนักลงทุนสถาบัน ส่วนดีลขนาดเล็กใช้อัตราส่วน PE เทียบกับคู่เทียบในอุตสาหกรรม สะท้อนว่าปัจจัยที่ทำให้ราคาตกหลังเข้าตลาดส่วนใหญ่เกิดจาก Sentiment ที่อ่อนแรง และปริมาณการซื้อขายลดลงจากระดับ 3–4 เท่าของดีลในช่วงต้นปี เหลือเพียง 1 เท่าหรือต่ำกว่าในช่วงปลายปี ทำให้แรงซื้อไม่เพียงพอเมื่อเทียบกับแรงขาย


“ภาพการแข่งขันวันนี้เปลี่ยนไปมาก ผู้ประกอบการมองปัจจัยสำคัญ 3 ด้านในการตัดสินใจเข้าตลาด ได้แก่ มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับสภาพคล่องหลังเข้าซื้อขาย และความรวดเร็วของกระบวนการ ดังนั้นจึงเตรียมปรับขั้นตอนเพื่อให้การขอจดทะเบียนราบรื่นและคาดการณ์ได้มากขึ้น แม้ว่าด้านราคาอาจผูกโยงกับภาวะตลาดโลก ซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมก็ตาม” คุณสรวิศ กล่าว


สำหรับความคืบหน้าโครงการ JUMP+ ซึ่งมุ่งกระตุ้นให้บริษัทจดทะเบียนพัฒนาแผนธุรกิจระยะยาวและสร้าง New Curve เพื่อยกระดับคุณภาพและดึงดูดความสนใจของนักลงทุน คล้ายแนวทางที่ประสบความสำเร็จในญี่ปุ่นและเกาหลี ขณะเดียวกันยังเดินหน้ามาตรการสนับสนุนการนำบริษัทในกลุ่ม New Economy รวมถึงผู้ได้รับสิทธิประโยชน์จาก BOI และเขต EEC เข้าตลาดในระยะถัดไป แต่โครงการลักษณะนี้ต้องใช้เวลาอย่างน้อย 1-2 ปี จึงจะเห็นผลชัดเจน


“สำหรับแนวโน้มปี 2569 คาดว่าจำนวน IPO น่าจะมากกว่าปีนี้ และยังมีโอกาสเห็นบริษัทขนาดใหญ่ 1-2 รายที่อยู่ในระบบแล้วรอจังหวะเหมาะสมในการเข้าตลาด หาก Sentiment ดีขึ้นและสภาพแวดล้อมการลงทุนกลับมาทรงตัวมากขึ้น ตลาด IPO ไทยอาจเห็นการฟื้นตัวที่ชัดเจนกว่าปีนี้” คุณสรวิศ กล่าวทิ้งท้าย