เมื่อโซเชียลมีเดียกลายเป็นช่องทางสำคัญในการเข้าถึงข้อมูลการเงินและการลงทุน ก.ล.ต. จึงเดินหน้ายกระดับการกำกับดูแลผู้แนะนำรายชื่อลูกค้า หรือ IBA ให้สอดคล้องกับบริบทปัจจุบัน ผ่านการเปิดรับฟังความคิดเห็นต่อหลักเกณฑ์ใหม่ที่กำหนดขอบเขตหน้าที่ การเปิดเผยข้อมูล และการกำกับดูแลที่ชัดเจนมากขึ้น เพื่อเพิ่มความโปร่งใสและคุ้มครองผู้ลงทุน


ปัจจุบันสื่อออนไลน์และโซเชียลมีเดีย ถือเป็นหนึ่งในช่องทางหลักที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยให้เกิดการเข้าถึงข้อมูลทางการเงินของประชาชน ซึ่งมีทั้งการให้ข้อมูลข่าวสารในลักษณะของการให้ความรู้ การแนะนำการลงทุน รวมถึงการเชิญชวนหรือแนะนำการเข้าใช้บริการกับผู้ประกอบธุรกิจ โดยอาจเกิดความเสี่ยงในหลายด้าน เช่น ความถูกต้องของข้อมูล ความน่าเชื่อถือ และการให้คำแนะนำโดยไม่ได้รับอนุญาต


สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) จึงยกระดับกรอบการกำกับดูแลการใช้บริการ (Introducing Broker Agent: IBA) ของผู้ประกอบธุรกิจให้มีความชัดเจน และสอดคล้องกับพฤติกรรมในปัจจุบัน โดยเฉพาะผู้ให้ข้อมูลทางการเงินในสื่อออนไลน์ที่ปฏิบัติหน้าที่เป็น IBA เพื่อสร้างมาตรฐานการกำกับดูแลที่สอดคล้องกับบริบทในปัจจุบัน และป้องกันปัญหาความเหลื่อมล้ำในการกำกับดูแล (Regulatory Arbitrage) พร้อมทั้งคุ้มครองผู้ลงทุนให้สามารถตัดสินใจโดยอยู่บนพื้นฐานของข้อมูลที่โปร่งใสและเพียงพอ โดยเสนอหลักการการกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับ IBA ให้ครอบคลุมตั้งแต่การคัดเลือก การแต่งตั้ง และการปฏิบัติงาน ตลอดจนการกำกับดูแล ซึ่งสรุปสาระสำคัญ ดังนี้


1) กำหนดนิยาม IBA หมายถึง บุคคลหรือนิติบุคคลที่ทำหน้าที่แนะนำรายชื่อหรือติดต่อชักชวนลูกค้าเพื่อการใช้บริการอันเกี่ยวเนื่องกับธุรกิจหลักทรัพย์หรือธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ไม่ว่าจะได้รับค่าตอบแทนหรือไม่


2) แนวทางการคัดเลือก: ผู้ประกอบธุรกิจต้องตรวจสอบข้อมูล (due diligence) เพื่อให้มั่นใจว่า IBA มีความน่าเชื่อถือและปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ได้


3) การจัดให้มีข้อตกลง: ผู้ประกอบธุรกิจต้องจัดให้มีข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรกับ IBA ซึ่งคำนึงถึงการปฏิบัติให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์


4) ขอบเขตการปฏิบัติงาน: กำหนดให้ IBA ดำเนินการภายใต้ขอบเขต เช่น ให้ข้อมูลและเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับผู้ประกอบธุรกิจ รวบรวมเอกสารคำขอเปิดบัญชี และคัดกรองลูกค้าเบื้องต้น ทั้งนี้ IBA ต้องไม่ปฏิบัติงานซึ่งเป็นธุรกิจหลักของผู้ประกอบธุรกิจ (negative list) ได้แก่ อนุมัติวงเงินหรืออนุมัติการเปิดบัญชี แนะนำการลงทุน รับคำสั่งซื้อขาย จัดการหรือเก็บรักษาทรัพย์สินลูกค้า รวมถึงห้ามเป็นผู้รับมอบอำนาจแทนลูกค้า


5) การจ่ายค่าตอบแทน: ผู้ประกอบธุรกิจสามารถจ่ายค่าตอบแทนได้ทั้งแบบครั้งแรก (up-front fee) และหลังเป็นลูกค้า (retaining fee) โดยต้องโปร่งใส ไม่ทำให้ค่าธรรมเนียมที่เรียกเก็บจากลูกค้าสูงเกินควร หรือก่อให้เกิดแรงจูงใจในการชักชวนที่ไม่สอดคล้องกับประโยชน์สูงสุดของผู้ลงทุน


6) การติดตามและกำกับดูแล: ผู้ประกอบธุรกิจต้องกำกับดูแลและติดตามการปฏิบัติหน้าที่ของ IBA อย่างสม่ำเสมอและมีมาตรการกรณีที่ IBA ปฏิบัติไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ รวมถึงรายงานให้ ก.ล.ต. ทราบปีละ 2 ครั้ง


7) การเปิดเผยข้อมูล: ผู้ประกอบธุรกิจต้องดูแลให้ IBA เปิดเผยให้ผู้ลงทุนทราบว่าเป็น IBA ของผู้ประกอบธุรกิจและได้รับค่าตอบแทน


ทั้งนี้ หากสมาคมที่เกี่ยวข้องมีการกำหนดแนวทางเกี่ยวกับมาตรฐานการดำเนินงานที่เกี่ยวกับ IBA โดยแนวทางดังกล่าวได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. แล้ว ให้ผู้ประกอบธุรกิจปฏิบัติตามแนวทางของสมาคมนั้นด้วย