ในปัจจุบันเศรษฐกิจนอกระบบ หรือ “ทุนเทา” กลายเป็นหนึ่งในปัญหาเชิงโครงสร้างที่สำคัญของไทย ซึ่งรวมถึงกิจกรรมที่ไม่พึงประสงค์อย่างการคอร์รัปชัน ธุรกิจผิดกฎหมาย และการพนันออนไลน์ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จึงได้ยกระดับมาตรการเพื่อป้องกันไม่ให้สถาบันการเงินเป็นช่องทางในการส่งเสริมธุรกิจเหล่านี้ โดยมีรายละเอียดความคืบหน้าของมาตรการต่าง ๆ ดังนี้

1.มาตรการคุมเข้ม “เงินสด”: ถอน-ฝาก-แลก ต้องมีคำตอบ

คุณวิทัย รัตนากร ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยว่า ธปท. ให้ความสำคัญกับการตรวจสอบธุรกรรมเงินสดขนาดใหญ่ผ่านแนวทางที่เรียกว่า “New Diligent” โดยมีมาตรการสำคัญ ดังนี้

• การถอนเงินสดเกิน 5 ล้านบาท: เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ช่วงเดือนเมษายน-พฤษภาคมที่ผ่านมา โดยธนาคารต้องตรวจสอบความจำเป็นอย่างเข้มงวดว่าทำไมต้องใช้เงินสดและไม่สามารถโอนเงินหรือใช้เช็คแทนได้ มาตรการนี้ส่งผลให้ยอดการเบิกเงินสดขนาดใหญ่ลดลงได้ถึง 35%

• การฝากเงินเกิน 5 ล้านบาท: ในไตรมาสที่ 4/2569 (ช่วงเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน) ธปท. จะเริ่มบังคับใช้มาตรการตรวจสอบที่มาของเงินสำหรับการฝากเงินเกิน 5 ล้านบาทอย่างจริงจังมากขึ้น เพื่อปิดช่องโหว่การฟอกเงิน

• การแลกธนบัตรจำนวนมาก: จะมีการตรวจสอบเข้มงวดในกรณีที่มีการนำธนบัตรมูลค่าสูง เช่น ธนบัตรชนิด 1,000 บาท รวม 10 ล้านบาท มาขอแลกเป็นธนบัตรแบบย่อย (ชนิดร้อยหรือห้าสิบบาท) ซึ่งหากตอบวัตถุประสงค์การใช้งานไม่ได้ ธนาคารจะมีความเข้มงวดมากขึ้นในไตรมาสที่ 4/2569

2.สกัดธุรกรรมผิดปกติผ่าน “ทองคำ” และ “แอปพลิเคชัน”

ธปท. ได้เข้ามากำกับดูแลการซื้อขายทองคำผ่านแอปพลิเคชันเพื่อลดผลกระทบต่อค่าเงินบาทและสกัดธุรกรรมที่ผิดปกติ

• จากการตรวจสอบพบพฤติกรรมที่ไม่ปกติ เช่น การซื้อทองผ่านแอปฯ ในช่วงเช้า และไปถอนทองคำจริงที่ร้านในทันที ซึ่งเป็นช่องทางที่อาจถูกใช้ในทางมิชอบ

• หลังจากมาตรการกำกับดูแลเริ่มทำงาน พบว่าปริมาณการถอนทองคำในลักษณะนี้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จากเฉลี่ยเดือนละ 4,000 กิโลกรัม เหลือเพียงประมาณ 700 กิโลกรัม

3.ผนึกกำลังคุมเข้ม “USDT” และ “พนันออนไลน์”

ในส่วนของธุรกรรมดิจิทัลและอาชญากรรมไซเบอร์ ธปท. ได้เร่งดำเนินการร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

• ตรวจสอบ USDT: อยู่ระหว่างการร่วมมือกับสำนักงาน ก.ล.ต. เพื่อตรวจสอบการซื้อขาย USDT ที่มีปริมาณสูงผิดปกติ ซึ่งอาจเป็นการหลีกเลี่ยงการทำธุรกรรมผ่านระบบปกติ

• ปราบพนันออนไลน์: ร่วมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจติดตามพฤติกรรมการโอนเงินที่ผิดปกติ (Pattern) เช่น การโอนเงินเป็นตัวเลขกลม ๆ ซ้ำ ๆ ในช่วงเวลากลางคืน ซึ่งปัจจุบันมีการสั่งปิดและระงับบัญชีที่เกี่ยวข้องไปแล้วหลายพันบัญชี

“ปัญหาทุนเทาและเศรษฐกิจนอกระบบไม่สามารถแก้ให้จบได้ด้วยเพียงโครงการระยะสั้น แต่ต้องอาศัยความต่อเนื่องในการปิดช่องทางต่าง ๆ ทุกรูปแบบ แม้ ธปท. จะมีเครื่องมือจำกัด แต่ก็ได้ปรับบทบาทจากการใช้นโยบายการเงินแบบกว้างมาเป็นการใช้มาตรการเฉพาะจุดที่เข้มข้นขึ้นเพื่อบรรเทาปัญหาเชิงโครงสร้างและรักษาเสถียรภาพของระบบการเงินไทยในระยะยาว” คุณวิทัย กล่าวทิ้งท้าย