งาน Thailand Focus 2026: Reignite Thailand หัวข้อ "Rebooting Thailand’s Future: Digital, Data and the Next Growth Catalysts" (ไทยก้าวสู่บทใหม่: ดิจิทัลและข้อมูล กลไกสำคัญแห่งการเติบโต)


นายธีรนันท์ ศรีหงส์ ประธาน คณะกรรมการกำกับสำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล กล่าวว่า ประเทศไทยมีความก้าวหน้าเชิงโครงสร้างพื้นฐานและเครือข่ายความเร็วสูงที่โดดเด่นเปรียบเสมือน "ทางหลวงดิจิทัล" จนสามารถดึงดูดผู้ให้บริการคลาวด์ขนาดใหญ่ระดับโลก (Hyperscalers) ได้สำเร็จ แต่ดัชนีขีดความสามารถการแข่งขันทางดิจิทัล ของ IMD (International Institute for Management Development) ไทยยังอยู่ในอันดับที่ 37 จาก 70 ประเทศ และอยู่ในอันดับ 29 ในด้านเทคโนโลยีโครงสร้างพื้นฐาน เนื่องจากยังขาดการขับเคลื่อนด้านการประยุกต์ใช้ข้อมูล และขาดเม็ดเงินลงทุนในเทคโนโลยี AI อย่างจริงจัง


ประเทศไทยมีจุดอ่อนเรื่องทักษะความรู้ขั้นสูง โดยอยู่อันดับ 37 ในด้านการลงทุนภาคเอกชนและการลงทุนภาครัฐเพื่อไปสู่ AI ในแง่ขององค์ความรู้ และอันดับ 45 ในด้านความพร้อมสู่อนาคต เนื่องจากขาดแคลนบุคลากรผู้เชี่ยวชาญด้าน Deep Tech และ AI รวมถึงการมีผลงานวิจัยและบทความเชิงวิทยาศาสตร์ด้าน AI จากสถาบันวิชาการในประเทศในระดับต่ำมาก


แผนยุทธศาสตร์ฉบับใหม่มุ่งเน้นประเด็นหลักที่ครอบคลุม การพัฒนาทุนมนุษย์ระดับสูง, การยกระดับองค์กรธุรกิจสู่ดิจิทัลมูลค่าสูงเพื่อป้องกันการรั่วไหลของมูลค่า (Value Leakage) ไปต่างประเทศ, การส่งเสริมให้ SMEs ในอุตสาหกรรมท่องเที่ยว เกษตรกรรม และบริการนำ AI ไปปรับใช้, การส่งเสริมความเท่าเทียมทางสังคมผ่านเทคโนโลยี และการวางรากฐานนวัตกรรมอนาคต เช่น ควอนตัมและระบบหุ่นยนต์อัตโนมัติ อย่างไรก็ตามนี่เป็นแค่ร่างแรกที่ยังจะมีการเปลี่ยนแปลงอีกมากในอีก 2 เดือนข้างหน้า


ความคืบหน้าของสถาบันข้อมูลขนาดใหญ่ในการประสานและปรับปรุงศูนย์ข้อมูลกลางภาครัฐ เพื่อพัฒนาฐานข้อมูลแพลตฟอร์มกลางที่เป็นระบบ เช่น ระเบียงสุขภาพกลาง (Health Link), ฐานข้อมูลท่องเที่ยว (Travel Link), ฐานข้อมูลสิ่งแวดล้อม และการจัดตั้งกลุ่มพันธมิตรร่วมเพื่อสร้างโมเดลภาษาขนาดใหญ่ภาษาไทย (Thai Large Language Model - Thai LLM) เพื่อรักษาอธิปไตยและความมั่นคงทางข้อมูลของประเทศ


5 sector ที่ไทยมี "right to win" ได้แก่ การเงิน ซึ่งมีความแข็งแกร่งอยู่แล้ว, การผลิต, โลจิสติกส์, ค้าปลีก, เศรษฐกิจสร้างสรรค์/คอนเทนต์ โดยการริเริ่มสร้างแรงบันดาลใจให้แก่เยาวชนไทยตั้งแต่อายุยังน้อยร่วมกับมหาวิทยาลัยชั้นนำระดับโลก โดยส่งนักเรียนไปฝึกอบรมระยะสั้นแล้วกว่า 1,600 คน ควบคู่ไปกับการเสนอให้ภาคเอกชนแบ่งปันทุนการศึกษาเพื่อสร้างกำลังคน พร้อมตั้งเป้าเปลี่ยนผ่านพฤติกรรมจากการเป็นเพียงผู้ใช้บริการซอฟต์แวร์หรือเทคโนโลยีต่างประเทศ ไปสู่การเป็นผู้คิดค้นและผลิตบริการที่มีมูลค่าสูงเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัลอย่างแท้จริง


ขณะที่นายสรุจ ทิพเสนา Country Manager ประจำประเทศไทย Google Cloud กล่าวว่า รายงาน Gemini Southeast Asia ชี้ว่า สังคมไทยเป็นหนึ่งในกลุ่มตลาดที่มีการเปิดรับนวัตกรรมดิจิทัลหลังโควิด-19 และคนไทยมีความคิดสร้างสรรค์ในการใช้งาน AI ในชีวิตประจำวันสูงเป็นอันดับต้นๆ ของโลก (เช่น อัตราการใช้งานโมเดลสร้างภาพ Nano Banana สูงที่สุดในโลก) แต่ในทางตรงกันข้าม อัตราการใช้งาน AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและผลิตภาพในการทำงานจริง (AI at work) กลับยังตามหลังเพื่อนบ้านอย่างสิงคโปร์หรือฟิลิปปินส์อย่างชัดเจน


การสร้างประโยชน์เชิงพาณิชย์จาก AI สามารถประเมินได้จาก 3 ด้านหลัก ได้แก่ ความสามารถในการประมวลผลข้อมูลปริมาณมหาศาล (Data Crunching), ความสามารถในการคิดหาเหตุผล (Reasoning) เพื่อปรับปรุงกระบวนการและสร้างระบบอัตโนมัติ (Business Process Automation) และมิติด้านความรู้ (Knowledge) ที่ช่วยลดข้อจำกัดในการเข้าถึงทักษะเฉพาะทางและการพัฒนาแอปพลิเคชันต้นแบบผ่านผู้ช่วยเขียนโค้ดได้อย่างมีนัยสำคัญ


ปัจจุบันอุปสรรคเรื่องการจัดเก็บข้อมูลแบบกระจัดกระจายไม่ใช่อุปสรรคทางเทคโนโลยีอีกต่อไป ด้วยเทคโนโลยี "คลาวด์ข้อมูลตัวแทน" (Agent Data Cloud) ซึ่งใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการสืบค้นข้อมูลดิบจากคลังที่แยกส่วนกันได้ทันทีโดยไม่จำเป็นต้องเอามารวมศูนย์ในที่เดียว ดังนั้น ความท้าทายหลักจึงเป็นเรื่องของทิศทางนโยบายและการมอบเป้าหมายทางธุรกิจ (Business Mandate) ที่ชัดเจนขององค์กรเพื่อขับเคลื่อนการประสานงานข้อมูลร่วมกันข้ามแผนก


แนวโน้มของอุตสาหกรรมกำลังก้าวข้ามผ่านการใช้งาน AI ในฐานะผู้ช่วยระดับส่วนบุคคล (Individual AI) ไปสู่โครงสร้างการทำงานแบบองค์รวมระดับสถาบัน (Institutional AI) โดยระบบจะประสานงานเชื่อมต่อกันผ่านกลุ่มตัวแทน AI (AI Agents) ตั้งแต่การขาย คลังสินค้า จนถึงฝ่ายจัดส่งและบริการลูกค้า เพื่อยกระดับความเร็วในการทำธุรกิจ โดยความท้าทายในอนาคตคือการสร้างบุคลากรสายพันธุ์ใหม่ที่จะเข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้บริหารจัดการกลุ่มตัวแทน AI (AI Agents Manager) เหล่านี้


การเน้นย้ำถึงบทบาทของข้อตกลงกรอบเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement - DEFA) ที่กำลังดำเนินการสร้างมาตรฐานร่วมเชิงนโยบาย การประสานข้อมูล และการพัฒนาระบบโครงสร้างอัจฉริยะร่วมกัน เช่น ระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะแบบอินไลน์ (Smart Grid) ซึ่งจะช่วยสนับสนุนเป้าหมายพลังงานสะอาดและส่งเสริมผลิตภาพทางดิจิทัลร่วมกันทั้งภูมิภาค