สถานการณ์ Covid-19 ในไทยมีแนวโน้มแย่ลง หลังจำนวนผู้ติดเชื้อพุ่งขึ้นต่อเนื่อง จนรัฐบาลต้องประกาศมาตรการกึ่งล็อกดาวน์ในพื้นที่กรุงเทพฯ นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ สมุทรสาคร และนครปฐม ออกมา โดยมาตรการดังกล่าวมีข้อกำหนดให้ปิดแคมป์ก่อสร้างเป็นเวลา 30 วัน ห้างสรรพสินค้าเปิดได้ถึง 21.00 และห้ามนั่งทานอาหารในร้าน สั่งกลับบ้านได้เท่านั้น ฯลฯ ซึ่งส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจทั้งรับเหมาก่อสร้างและร้านอาหาร ทำให้ภาพของการฟื้นตัวอาจต้องเลื่อนไปออกไป


ล่าสุดวานนี้ (28 มิ.ย. 64) พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้เรียกประชุมคณะที่ปรึกษาทางเศรษฐกิจ เพื่อหารือมาตรการเยียวยาธุรกิจก่อสร้างและร้านอาหารที่ได้รับผลกระทบจากการประกาศมาตรการดังกล่าวข้างต้น โดยที่ประชุมมีมติเห็นชอบมาตรการช่วยเหลือนายจ้างและลูกจ้าง ธุรกิจร้านอาหาร ธุรกิจไซต์งานก่อสร้างที่ได้รับผลกระทบเป็นระยะเวลา 1 เดือน ทั้งในระบบประกันสังคมและนอกระบบ โดยเตรียมกรอบวงเงินไว้ 7,500 ล้านบาท ซึ่งรายละเอียดมาตรการเยียวยามีดังนี้

1.ในระบบประกันสังคม สำหรับลูกจ้าง จ่ายชดเชยกรณีเหตุสุดวิสัย 50% ของฐานเงินเดือน สูงสุดไม่เกิน 7,500 บาท หากมีสัญชาติไทยจะได้รับเงินเพิ่มเติมอีก 2,000 บาท ส่วนนายจ้าง ได้รับเงินช่วยเหลือ 3,000 บาทต่อลูกจ้างหนึ่งคน สูงสุดไม่เกิน 200 คน


2.นอกระบบประกันสังคม ให้นายจ้างที่ไม่เคยขึ้นทะเบียนในระบบประกันสังคมลงทะเบียนเข้าระบบให้เรียบร้อย สำหรับลูกจ้างที่มีสัญชาติไทยจะได้รับเงิน 2,000 บาทต่อคน แต่ไม่ได้เงินชดเชย 50% ของฐานเงินเดือน เพราะจ่ายเงินสมทบเข้ากองทุนประกันสังคมไม่ครับ 6 เดือน ส่วนนายจ้างจะได้รับเงินช่วยเหลือ 3,000 บาทต่อลูกจ้างหนึ่งคนเช่นเดียวกัน


ด้านผู้ประกอบการที่ไม่สามารถขึ้นทะเบียนในระบบประกันสังคมเพราะไม่มีลูกจ้าง สามารถลงทะเบียนผ่านแอพพลิเคชั่นถุงเงิน ภายใต้โครงการคนละครึ่ง ภายใน 1 เดือนนี้ โดยกระทรวงมหาดไทยจะลงไปตรวจสอบ ซึ่งจะได้รับเงินช่วยเหลือ 3,000 บาท


แม้รัฐบาลจะเตรียมมาตรการเยียวยาผู้ประกอบการและลูกจ้างที่ได้รับผลกระทบจากการประกาศกึ่งล็อกดาวน์อย่างกระทันหันออกมา แต่ในมุมของผู้ประกอบการ มาตรการช่วยเหลือนี้จะสามารถลดทอนผลกระทบที่เกิดขึ้นได้จริงหรือ  Wealthy Thai มีโอกาสได้สัมภาษณ์ คุณบุญยง ตันสกุล ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท เซ็น คอร์ปอเรชั่น กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ ZEN หนึ่งในผู้ประกอบธุรกิจที่อยู่ในอุตสาหกรรมร้านอาหารได้รับผลกระทบแบบไม่ทันตั้งตัว


โดยคุณบุญยง ให้มุมมองว่า มาตรการที่ออกมาภัตตาคารหรือร้านอาหารขนาดเล็กน่าจะได้รับประโยชน์มากกว่าผู้ประกอบการในธุรบริการร้านอาหาร เพราะส่วนใหญ่มีพนักงานหลัก 1 พันคนขึ้นไป ดังนั้นเงินเยียวยาที่จะได้รับจึงคิดเป็นสัดส่วนน้อยมาก ที่สำคัญการประกาศห้ามนั่งทานอาหารที่ร้าน ให้สั่งกลับบ้านหรือเดลิเวอรี่เท่านั้น ทำให้ร้านอาหารยังต้องเปิดอยู่ จึงมีต้นทุนค่าใช้จ่ายต่างๆ เช่น ค่าไฟและค่าเช่าพื้นที่ ดังนั้นการที่รัฐบาลสั่งให้ปิดร้านหรือมีมาตรการที่ชัดเจนเหมือนตอนประกาศมาตรการในเดือนมี.ค.-เม.ย. 64 ออกมายังดีกว่า


“ผมมองว่าค่าเช่าเป็นส่วนที่ผู้ประกอบการเดือดร้อนเพราะเขาบริหารไม่ได้ อย่างค่าแรงอาจปรับลดได้ สามารถบริหารจัดการได้ แต่ค่าเช่าคนต้องการมากกว่า ซึ่งมาตรการเยียวยาที่ออกมาไม่สามารถต่อยอดไปยังสิ่งที่เราต้องการได้ รัฐบาลอาจไม่เข้าใจตรงนี้” คุณบุญยง กล่าว

คาดรายได้ในระบบสูญกว่า 3-4 หมื่นล้านบาท

การห้ามนั่งทานอาหารในร้านไม่ได้ส่งผลกระทบต่อธุรกิจร้านอาหารเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบเป็นวงกว้างต่อธุรกิจอื่นๆ ที่อยู่ในศูนย์การค้าด้วย โดยคุณบุญยง กล่าวว่า ไม่ได้มองเฉพาะธุรกิจบริการร้านอาหาร ผมคิดว่าธุรกิจบริการร้านอาหารกระทบอยู่แล้ว เพราะรายได้ประมาณ 80-90% มาจากการนั่งทานอาหารในร้าน ซึ่งต่อให้มีกลยุทธ์ดีแค่ไหนก็ไม่สามารถผลักดันให้ยอดขายในส่วนของสั่งกลับบ้านและเดลิเวอรี่โตได้ถึง 40-50% เพราะฉะนั้นรายได้ในระบบของธุรกิจบริการร้านอาหารอาจหายไป 3-4 หมื่นล้านบาท จากมูลค่ารวมประมาณ 4-5 แสนล้านบาทต่อปี เพราะมีค่าใช้จ่ายในส่วนของต้นทุนค่าแรง ค่าเช่า และวัตถุดิบ ซึ่งมาตรการที่ออกมากระทันหันนั้นกระทบกับการบริหารจัดการ โดยเฉพาะวัตถุดิบที่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ ส่วนวัตถุดิบในประเทศอาจบริหารจัดการได้บางส่วน ยกเว้นสินค้าที่มีระยะเวลาเก็บรักษาได้สั้น เช่น ผักสด หรือไข่ไก่ ก็จะได้รับความเสียหายตรงนี้ด้วย ซึ่งค่าใช้จ่ายในส่วนของต้นทุนค่าแรง ค่าเช่า และวัตถุดิบ คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 60-70% ของต้นทุนทั้งหมด ดังนั้นการขายอาหารแบบสั่งกลับบ้านหรือเดลิเวอรี่ไม่สามารถครอบคลุมต้นทุนดังกล่าวได้

ไม่ได้กระทบแค่ธุรกิจอาหาร

นอกจากนี้ ภายในศูนย์การค้ายังมีร้านอาหารหลากหลายแพลตฟอร์ม เช่น grab and go, food court, buffet และ a la carte ซึ่งทุกแพลตฟอร์มเป็นแม่เหล็กดึงดูดผู้บริโภคให้เข้ามาใช้บริการในศูนย์การค้า ศูนย์การค้าไหนที่ไม่มีร้านอาหารจะอยู่ไม่ได้ เพราะปัจจุบันสินค้าสามารถซื้อผ่านช่องทางออนไลน์ได้ ฉะนั้นศูนย์การค้าจะเริ่มปรับสัดส่วนใช้ธุรกิจอาหารมาดึงดูดผู้บริโภค ในวันนี้หากบอกว่าร้านอาหารไม่สามารถนั่งทานได้ ธุรกิจอื่นๆ ที่อยู่ในศูนย์การค้าก็จะได้รับผลกระทบตามไปด้วย เป็นผลกระทบแบบวงกว้างไม่ใช่แค่อาหารอย่างเดียว

มาตรการแบบไหนที่ธุรกิจอาหารต้องการ

สำหรับคุณบุญยงมองว่า สิ่งที่รัฐบาลควรให้ความสำคัญ คือ 1. มาตรการเยียวยาเป็นเรื่องสำคัญ ต้องออกมาพร้อมกับมาตรการควบคุมการระบาด และพนักงานต้องได้รับการเยียวยาจากประกันสังคม อาจจ่ายเป็นกรณีพิเศษแบบโครงการ ม.33 เรารักกัน, 2.ในระบบร้านอาหารมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างมาก รัฐบาลอาจคุยกับเจ้าของพื้นที่หรือศูนย์การค้าต่างๆ เพื่อออกมาตรการที่ชัดเจนอย่างหยุดกิจการ เพราะร้านอาหารแบบ buffetไม่สามารถทำเดลิเวอรี่หรือสั่งกลับบ้านได้ ทำให้ร้านอาจต้องให้พนักงานหยุดงานชั่วคราว หรือ Leave Without Pay ซึ่งพนักงานเหล่านี้อาจกลับภูมิลำเนา และมีความเสี่ยงที่เชื้อ Covid-19 จะแพร่ระบาดมากขึ้น


3.ธุรกิจร้านอาหารมีเรื่องภาษีที่ดิน สิ่งปลูกสร้างซ่อนอยู่ และค่าไฟ สิ่งเหล่านี้เกี่ยวโยงกับผู้เช่าและผู้ให้เช่า ผู้ประกอบการไม่ต้องการให้รัฐบาลให้เงินเยียวยา แต่ต้องการให้ช่วยบรรเทาต้นทุนค่าใช้จ่ายดังกล่าวข้างต้น เพราะการให้เงินก็มีระยะเวลาและขั้นตอนค่อนข้างมาก ไม่ทันการใช้จ่าย ซึ่งระบบของธุรกิจอาหารทุกอย่างถูกเชื่อมต่อกับภาครัฐ สามารถตรวจสอบได้ มองว่าวิธีนี้เป็นการเยียวยาที่ตรงจุดมากกว่า


“วันนี้ผมไม่ต้องการให้รัฐบาลให้เงิน แต่ต้องการให้ช่วยบรรเทาค่าใช้จ่ายที่เป็นต้นทุนของธุรกิจอาหารมากกว่า เช่น ค่าไฟและค่าเช่าพื้นที่ เพื่อให้เรามีสภาพคล่องนำมาช่วยเหลือพนักงานต่อ” คุณบุญยง กล่าว


อย่างไรก็ตาม หากรัฐบาลให้ความช่วยเหลือด้านต้นทุน หรือช่วยออกค่าใช้จ่ายที่เป็นต้นทุนบางส่วนให้กับผู้ประกอบการ เชื่อว่าธุรกิจอาหารจะกลับมาฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

ZEN รับมือวิกฤติครั้งนี้อย่างไร

ในส่วนของ ZEN คุณบุญยง กล่าวว่า มาตรการห้ามนั่งทานอาหารในร้านครั้งนี้ ทำให้บริษัทต้องพิจารณาร้านอาหารเป็นรายสาขา เพื่อดูว่าสาขาไหนมีความสามารถทำยอดขายในส่วนของเดลิเวอรี่และการสั่งกลับบ้านได้ดี ก็จะเปิดบริการต่อไป แต่สาขาไหนอาจทำยอดขายไม่คุ้มทุนก็ต้องปิดชั่วคราว และให้พนักงานที่อยู่ในระบบประกันสังคมใช้สิทธ์ในมาตรา 33 อย่างไรก็ตาม หากรัฐบาลผ่อนคลายมาตรการและให้กลับมานั่งทานอาหารในร้านได้ตามปกติ บริษัทก็พร้อมจะเปิดดำเนินการร้านอาหารทุกสาขาทันที