กี่ครั้งที่เราพบเห็นคนดังออกมาระดมทุนช่วยชายแดน ช่วยโรงพยาบาล… แฟนคลับมากมาย ชื่อเสียงและคำสรรเสริญหลั่งไหล แต่ไม่มีใครถามว่า ทำไมในประเทศที่เก็บภาษีจากประชาชนทุกคน ถึงต้องรอการบริจาคจาก “ฮีโร่” คนแล้วคนเล่า?


นี่เรากำลังเฉลิมฉลองความดีของบุคคล — หรือเรากำลังหลงทางจากสิ่งที่ควรจะเป็นหน้าที่ของรัฐ?


“การมีนักบุญ” ไม่ใช่เรื่องเลวร้ายในตัวมันเอง แต่ สะท้อนการที่ระบบบริหารงบประมาณไม่สามารถทำหน้าที่ได้เต็มที่


ประเทศที่รัฐทำงานได้ดี ไม่ต้องมีฮีโร่

แต่ประเทศที่ประชาชนรู้สึกว่า “ต้องช่วยกันเอง” คือประเทศที่รัฐล้มเหลวโดยไม่รู้ตัว

• ประเทศเก็บภาษีทุกปี แต่โรงเรียนขาดแคลน

• งบประมาณแผ่นดินมหาศาล แต่โรงพยาบาลยังรอเงินบริจาค

• มูลนิธิกลายเป็นกลไกซ่อมระบบที่รัฐควรซ่อมเอง

“ความดี” ที่กลายเป็นเครื่องมือ

พูดถึงการที่ “วัฒนธรรมเชิดชูการบริจาค” กลายเป็นเครื่องมือเบี่ยงเบนความสนใจจากปัญหาเชิงโครงสร้าง


สังคมที่เชิดชูการบริจาคจนทำให้คนบางคนกลายเป็น “ฮีโร่” แบบบ้านเรา มักไม่ตั้งคำถามกับสาเหตุของความขาดแคลน


และนี่คือสิ่งที่อันตราย — เพราะเมื่อ “การช่วยเหลือ” กลายเป็นการ PR ของบุคคล หรือของฝ่ายอำนาจ มันจะ

• สร้างภาพว่า “ระบบยังอบอุ่น เพราะมีคนดีอยู่”

• ทั้งที่จริงแล้ว มันทำให้คนเลิกเรียกร้องให้ระบบดีขึ้น

“การมีอยู่ของนักบุญ จึงอาจเป็น propaganda รูปแบบหนึ่ง — ที่ทำให้เราหยุดตั้งคำถามกับโครงสร้างงบประมาณที่ ปล่อยให้ประชาชนช่วยเหลือกันเอง”


ไม่ว่าจะเป็น

• การวิ่งระดมทุนช่วยโรงพยาบาล

• การขอรับบริจาคจากประชาชนเพื่อสร้างอาคารเรียน

• หรือข่าวมูลนิธิที่ภายหลังพบว่ามีการฟอกเงิน

“หากเราหยุดเชียร์ฮีโร่ แล้วเริ่มเรียกร้องให้ระบบทำงานแทนฮีโร่ — จะถือว่าเราไร้หัวใจ หรือแค่เริ่มมีเหตุผล?”


เพราะสังคมที่ต้องมีนักบุญคอยอุ้ม คือสังคมที่ยังไม่เข้าใจว่าหน้าที่ของรัฐคืออะไร


ความเมตตา จิตกุศล ล้วนเป็นสิ่งที่ดีแน่นอน และทุกสังคมต้องการคนดี — แต่เราอาจจะต้องการ ‘ระบบที่ดี’ มากกว่า