ปัจจุบันประเด็นสิทธิมนุษยชนได้ทวีบทบาทและความสำคัญต่อความสามารถในการแข่งขันและโอกาสทางการค้าของธุรกิจไทย ภาคธุรกิจจึงจำเป็นต้องให้ความสำคัญกับการเคารพสิทธิมนุษยชนและการบริหารจัดการความเสี่ยงในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับสิทธิมนุษยชนอย่างจริงจังเพื่อรักษาศักยภาพในการแข่งขันท่ามกลางสภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว


ทำให้ธุรกิจยังคงได้รับการยอมรับจากผู้มีส่วนได้เสียทุกภาคส่วนอันจะนำไปสู่การเสริมสร้างความเข้มแข็งและโอกาสในการเติบโตของธุรกิจได้ในระยะยาว หนึ่งในประเด็นสำคัญเรื่องการลิดรอนสิทธิมนุษยชนที่ถือว่าธุรกิจไทยได้รับผลกระทบอย่างมากและเป็นที่จับตามองจากนานาชาติ


คือ ประเด็นการใช้แรงงานทาสยุคใหม่ (Modern slavery) ซึ่งครอบคลุมปัญหาการค้ามนุษย์และการใช้แรงงานบังคับในรูปแบบต่าง ๆ ที่ก่อให้เกิดแรงผลักดันและการเรียกร้องจากสังคมที่ออกมาเคลื่อนไหวและกลายเป็นปัญหาระดับนานาชาติ เพราะการดำเนินงานของธุรกิจในปัจจุบันมีความเชื่อมโยงถึงกันข้ามพรมแดนจึงส่งผลกระทบต่อกิจกรรมทางธุรกิจและผู้มีส่วนได้เสียของธุรกิจในวงกว้างตั้งแต่ต้นน้ำจนถึงปลายน้ำของการดำเนินธุรกิจ ปัญหาการใช้แรงงานทาสยุคใหม่จึงจำเป็นต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วนด้วยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน


การใช้แรงงานทาสยุคใหม่มิใช่เป็นเพียงประเด็นสิทธิมนุษยชนเท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องโดยตรงกับประเด็นด้านการกำกับดูแลและธรรมาภิบาลทั้งในระดับองค์กรธุรกิจ เช่น การกำหนดนโยบายความเสี่ยง การตรวจสอบและการจัดการห่วงโซ่คุณค่า และในระดับประเทศ เช่น การออกกฎหมายและมาตรการที่เกี่ยวข้อง การส่งเสริมความรู้และความเข้าใจของเจ้าหน้าที่ของรัฐและการป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบ จึงถือเป็นประเด็นที่สามารถพิจารณาและวางมาตรการจัดการและป้องกันได้ผ่านกรอบ ESG อย่างมีประสิทธิภาพ โดยเฉพาะกลไกการตรวจสอบ (due diligence) และการเปิดเผยข้อมูล (disclosure)


นอกจากนี้ นักลงทุนมีบทบาทสำคัญเช่นกันในฐานะที่เป็นเจ้าของบริษัทที่แท้จริง นักลงทุนมีหน้าที่ต้องทำให้มั่นใจว่า กำไรของบริษัทไม่ได้มาจากการแสวงหาประโยชน์จากแรงงานโดยมิชอบ การเคารพสิทธิมนุษยชน และการขจัดการแสวงหาประโยชน์จากการใช้แรงงานโดยมิชอบมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการพัฒนา เศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ในขณะที่การรายงานและการเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใสต่อนักลงทุนและผู้มีส่วนได้เสียมีความสำคัญอย่างยิ่งในโลกธุรกิจที่มีความซับซ้อนเช่นในปัจจุบัน


การใช้แรงงานทาสยุคใหม่เป็นสิ่งที่ตรงกันข้ามอย่างสิ้นเชิงกับงานที่มีคุณค่าและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ แม้ว่าการใช้แรงงานทาสยุคใหม่จะเป็นสิ่งต้องห้ามร้ายแรงภายใต้กฎหมายสากล แต่ยังคงมีประชากรกว่า 40 ล้านคนที่ตกอยู่ในสภาพของทาสผู้ไร้ซึ่งอิสรภาพ ในขณะเดียวกัน มีการประเมินว่าผลกำไรที่เกิดจากการใช้แรงงานทาสยุคใหม่และการค้ามนุษย์กลับมีมูลค่าสูงถึง 150,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ ต่อปี


ธุรกิจจำเป็นต้องบูรณาการประเด็นด้าน ESG ในการดำเนินงานตลอดห่วงโซ่คุณค่าของธุรกิจเพื่อให้การบริหารความเสี่ยงและการขจัดการใช้แรงงานทาสยุคใหม่เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ความรับผิดชอบในการเคารพสิทธิมนุษยชนของธุรกิจมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งต่อการได้รับใบอนุญาตจากสังคมให้สามารถดำเนินกิจการต่อไป (license to operate)


และเป็นเงื่อนไขพื้นฐานในการเข้าถึงตลาดโลกซึ่งปัจจุบันมีหลายประเทศที่ห้ามนำเข้าสินค้าที่ผลิตโดยแรงงานบังคับ นอกจากนี้ หากธุรกิจไม่สามารถระบุและจัดการกับปัญหาการใช้แรงงานทาสยุคใหม่ได้ ธุรกิจอาจต้องเผชิญกับปัญหาอื่น ๆ ที่เชื่อมโยงกันในห่วงโซ่คุณค่า เช่น ปัญหาการคอร์รัปชัน ซึ่งส่งผลให้ผลิตภาพและความสามารถในการปรับตัวเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงลดลง ที่สำคัญคือ การใช้แรงงานทาสยุคใหม่และการแสวงหาประโยชน์จากแรงงานโดยมิชอบสามารถส่งผลกระทบอย่างมากต่อผลการดำเนินงาน การเงินของธุรกิจ บริษัทจึงจำเป็นต้องเปิดเผยข้อมูลต่อนักลงทุนและผู้มีส่วนได้เสียที่เกี่ยวข้องว่า บริษัทมีวิธีระบุและจัดการกับความเสี่ยงเหล่านั้นอย่างไร


ซึ่งนักลงทุนในปัจจุบันมีวิธีการที่ซับซ้อนและชาญฉลาดขึ้นเรื่อย ๆ ในการวิเคราะห์ความเหมาะสมและประสิทธิภาพในการรับมือกับความเสี่ยงด้านการใช้แรงงานทาสยุคใหม่ของบริษัทและนำาผลวิเคราะห์ที่ได้ไปใช้ประกอบการตัดสินใจลงทุนต่อไปเพื่อให้บริษัทจดทะเบียนสามารถรับมือกับปัญหาและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานทาสยุคใหม่รวมทั้งสร้างแนวทางปฏิบัติที่ดีในการระบุป้องกัน


และรายงานการใช้แรงงานทาสยุคใหม่ในองค์กรและตลอดห่วงโซ่อุปทานได้อย่างครอบคลุม  ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยร่วมกับ Walk Free และ Finance Against Slavery and Trafficking (FAST) จัดทำ “คู่มือความเสี่ยงด้านการใช้แรงงานทาสยุคใหม่และการแสวงหาประโยชน์จากแรงงานโดยมิชอบ” ประกอบด้วยเนื้อหา 3 ส่วนหลักที่จะช่วยสร้างความเข้าใจให้แก่ธุรกิจเกี่ยวกับประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการใช้แรงงานทาสยุคใหม่ อีกทั้งยังช่วยระบุลักษณะของความเสี่ยง และแนะนำวิธีจัดการความเสี่ยงและการเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้อง


สามารถศึกษาคู่มือ “การจัดการความเสี่ยงด้านการใช้แรงงานทาสยุคใหม่” ได้ที่ https://setsustainability.com/libraries/1081/item/Modern%20Slavery