Wealth Sustainable: “การกำกับดูแลกิจการ” หรือ “Governance” (G) คือ ความสัมพันธ์ในเชิงกำกับดูแล รวมถึงกลไกมาตรการที่ใช้กำกับการตัดสินใจของคนในองค์กรให้เป็นไปตามวัตถุุประสงค์ เป้าหมาย และทิศทางขององค์กรตามวัตถุประสงค์ รวมถึงปฏิบัติตามกฎหมายและกฎระเบียบต่างๆ มีระบบตรวจสอบการดำเนินงานที่ชัดเจน แม้หลายคนมองว่าเป็นเพียงการดำเนินธุรกิจอย่างโปร่งใส ไม่มีการทุจริต แต่ในปัจจุบัน การกำกับดูแลกิจการมีบทบาทมากขึ้นและเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจเติบโตได้ในระยะยาว  


“การกำกับดูแลกิจการที่ดีเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจเติบโตได้อย่างยั่งยืน มีระบบบริหารจัดการที่ดีทำให้องค์กรสามารถวางกลยุทธ์ กำหนดทิศทางและเป้าหมายขององค์กร รวมทั้งดำเนินธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้ นอกจากนี้ การกำกับดูแลกิจการที่ดียังครอบคลุมถึงการควบคุม การตรวจสอบ การบริหารความเสี่ยง และการถ่วงดุลไปพร้อมกัน ส่งผลให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ” 


ธุรกิจที่มีระบบการกำกับดูแลกิจการที่ดีเปรียบเสมือนมีรากฐานโครงสร้างที่มั่นคง สามารถบริหารความเสี่ยงและปรับตัวได้ในทุกสถานการณ์ ยกระดับความสามารถในการแข่งขันและขยายศักยภาพในการเติบโตได้ในระยะยาว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันประเด็นด้านสิ่งแวดล้อม (E) และสังคม (S) ที่มีบทบาทต่อการตัดสินใจทางธุรกิจและการลงทุน จนกลายเป็นกติกาใหม่ในเวทีการค้าโลก 

“หุ้น Governance ดี”: มีโอกาสสร้างผลตอบแทนจากการลงทุน?

บริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดีมีแนวโน้มที่จะสร้างผลการดำเนินงานทางการเงินที่โดดเด่นได้ในระยะยาวโดยมักมี “อัตราผลตอบแทนจากส่วนของผู้ถือหุ้น” (Return on Equity: ROE) และ “อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์” (Return on Asset: ROA) สูงกว่าบริษัทที่มีปัญหาด้านการกำกับดูแลกิจการ เพราะมีการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพและความเสี่ยงต่ำ นอกจากนี้ ยังสามารถสร้าง “ผลตอบแทนจากการลงทุนโดยรวม” (Total Shareholder Return: TSR) ได้ดีกว่า และมี “อัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี” (Compound Annual Growth Rate :CAGR) สูงกว่า เพราะสามารถปรับตัวได้ดีในภาวะเศรษฐกิจผันผวนและมีผลการดำเนินงานด้าน ESG ที่ดี 


“บทวิจัยจาก ‘Financial Analysts Journal’ ระบุว่า ในช่วงปี 2009-2017 หากเราลงทุนในหุ้นทั่วโลก โดยแบ่งเป็นพอร์ตที่ลงทุนในหุ้นที่มีคะแนนการกำกับดูแลกิจการ (G) สูง เทียบกับพอร์ตที่ลงทุนในหุ้นที่มีคะแนน G ต่ำ พบว่าพอร์ตหุ้นที่มีคะแนน G สูงให้ผลตอบแทนที่สูงกว่า ซึ่งสอดคล้องกับข้อมูลของ ‘JUST Capital’ ที่แสดงให้เห็นว่าในช่วงวิกฤต Covid-19 ปี 2020 การลงทุนในหุ้นที่มีคะแนน G สูงให้ผลตอบแทนที่ดีกว่าหุ้นที่มีคะแนน G ต่ำ”

แนวทางค้นหาหุ้นเด่น “Governance” ดี

แนวทางคัดกรอง “หุ้นเด่น-Governance ดี” จาก “Bain’s 7 question framework for evaluating your company’s Corporate Governance” ดังนี้

1.“คณะกรรมการ” มีความหลากหลายช่วยให้ตัดสินใจได้รอบด้าน

บอร์ดที่มีความหลากหลายทั้งในด้านเพศ อายุ เชื้อชาติ และประสบการณ์ ช่วยให้มีมุมมองที่หลากหลายในการตัดสินใจ ทำให้สามารถแก้ไขปัญหาและพัฒนาธุรกิจให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เช่น บริษัท TSMC ที่มีกรรมการที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี ความปลอดภัยทางไซเบอร์ การเงิน การศึกษาวิจัยและพัฒนา และการบริหารความเสี่ยง ส่งผลให้บริษัทสามารถรักษาความเป็นผู้นำในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ระดับโลก เป็นต้น

2.บูรณาการ“ESG” เข้ากับ “DNA” องค์กร

โดยผนวก “ESG” เป็นส่วนหนึ่งของวิสัยทัศน์ พันธกิจ และกลยุทธ์หลักขององค์กร รวมถึงการปฏิบัติงานประจำวัน ไม่ใช่แค่การทำเพื่อปฏิบัติตามกฎระเบียบ เช่น บริษัท Nike ที่ปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตทั้งห่วงโซ่อุปทานให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่การใช้วัตถุดิบรีไซเคิล การลดการปล่อยคาร์บอน ไปจนถึงการพัฒนาชุมชน ทำให้แบรนด์แข็งแกร่งและได้รับความไว้วางใจจากผู้บริโภคทั่วโลก เป็นต้น 

3.มี “วัฒนธรรมองค์กร” ที่เน้น “นวัตกรรม” และพร้อมปรับตัวอยู่เสมอ

องค์กรสนับสนุนให้พนักงานกล้าคิดนอกกรอบและนำเสนอไอเดียใหม่ ๆ เช่น บริษัท 3M อนุญาตให้พนักงานใช้เวลา 15% จากเวลางานทั้งหมด ไปทดลองสร้างสรรค์อะไรก็ได้ที่มีความสนใจ โดยที่บริษัทจะสนับสนุนเครื่องมืออย่างเต็มที่ เพื่อสนับสนุนความคิดสร้างสรรค์ของพนักงาน เปิดโอกาสให้พนักงานได้พัฒนาศักยภาพ  เป็นต้น

4.กำหนด“KPI ด้านความยั่งยืน” ให้คณะกรรมการและผู้บริหาร 

ตั้งเป้าหมาย “ตัวชี้วัดด้านความยั่งยืน” ที่เชื่อมโยงกับผลตอบแทนของบอร์ดและผู้บริหารระดับสูง เช่น บริษัท Ørsted ตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 70% ภายในปี 2030 โดยผูกเป้าหมายกับโบนัสของบอร์ดและผู้บริหาร ทำให้สามารถเปลี่ยนธุรกิจหลักจากการเป็นผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ กลายเป็นผู้ผลิตพลังงานหมุนเวียนได้อย่างรวดเร็วภายในระยะเวลา 10 ปี เป็นต้น  

5.“ประเมินความเสี่ยง” ได้พร้อมรับมือทุกสถานการณ์ 

จากการมีระบบการกำกับดูแลกิจการที่ดี บริษัทต้องมีการ “ประเมินความเสี่ยง” และเตรียมพร้อมรับมือกับทุกสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นในภาวะวิกฤต เช่น บริษัท ASML มีระบบการประเมินความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทานอย่างสม่ำเสมอ เป็นผลให้สามารถรับมือกับวิกฤตการขาดแคลนชิปและการหยุดชะงักของห่วงโซ่อุปทานในช่วงโควิด-19 ในขณะที่หลายบริษัทไม่สามารถส่งมอบสินค้าได้ เป็นต้น   

6.“พัฒนาศักยภาพ” กรรมการอย่างต่อเนื่อง

บอร์ดจำเป็นต้องได้รับความรู้และอัพเดทเทรนด์ใหม่ๆ อยู่เสมอ โดยเฉพาะความรู้ด้านเทคโนโลยีดิจิทัล การบริหารความเสี่ยงใหม่ๆ (Emerging Risks) และการพัฒนาที่ยั่งยืน เช่น บริษัท NVIDIA ส่งเสริมให้บอร์ดเข้าใจเทคโนโลยี AI อย่างลึกซึ้ง ทำให้สามารถกำหนดทิศทางและกลยุทธ์ด้าน AI ได้อย่างแม่นยำ นำไปสู่การเป็นผู้นำในตลาด AI Chip เป็นต้น   

7.วางแผน “สืบทอดตำแหน่ง” ที่ชัดเจน

เพื่อให้บริษัทมีความต่อเนื่องในการบริหารจัดการและลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงผู้นำ บริษัทจำเป็นต้องมีแผนพัฒนาผู้นำรุ่นใหม่ เช่น บริษัท Apple ที่มีการวางแผนสืบทอดตำแหน่งอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านจาก Steve Jobs สู่ Tim Cook ที่ใช้เวลาเตรียมการกว่า 10 ปี ด้วยการให้ Cook เข้ามาเรียนรู้งานในตำแหน่ง COO ก่อน ทำให้สามารถรักษาวัฒนธรรมองค์กรและต่อยอดความสำเร็จ จนทำให้ Apple กลายเป็นบริษัทที่มีมูลค่าตลาดสูงที่สุดในโลก เป็นต้น  

(ส่วนหนึ่งจากงาน SET ESG Professionals Forum 2024) 


“การกำกับดูแลกิจการที่ดี” (Governance) ไม่เพียงเป็นรากฐานสำคัญที่ช่วยให้องค์กรเติบโตได้ในระยะยาว แต่ยังสร้างโอกาสให้นักลงทุนได้รับผลตอบแทนที่ดี โดยนักลงทุนสามารถใช้แนวทางในการคัดเลือกหุ้นที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดีจากแหล่งข้อมูลต่างๆ เช่น แบบ 56-1 One Report หรือเว็บไซต์ SETSMART เป็นต้น เพื่อประกอบการตัดสินใจลงทุน