“ธรรมนูญครอบครัว”...กฎในบ้านที่ควรเข้าใจ (Prelim)
เช้าวันหนึ่ง น้องที่รู้จักกันโทรศัพท์มาปรึกษาเรื่องในครอบครัว เธอเป็นพี่สาวคนโตในบรรดาพี่น้อง 4 คน ครอบครัวทำธุรกิจส่งออกอาหารทะเล น้องชายคนโตกำลังจะแต่งงาน และน้องสะใภ้จะเข้ามาช่วยทำธุรกิจในครอบครัวด้วย ประเด็นอยู่ที่คุณพ่อคุณแม่ เป็นผู้บุกเบิกธุรกิจ และลูกๆ ช่วยกันเข้าไปบริหาร
“ที่ผ่านมาทุกคนได้รับการแบ่งสรรรายได้และทรัพย์สินจากคุณพ่อคุณแม่อย่างเท่าเทียมกัน แต่เมื่อน้องชายแต่งงาน และมีสะใภ้เข้ามาช่วยงานในธุรกิจ แล้วจะจัดสรรกันอย่างไร? แล้วถ้าน้องสาว น้องชาย รวมทั้งเธอ แต่งงานมีคู่สมรสของแต่ละคนมาช่วยงานในธุรกิจของครอบครัว จะต้องจัดสรรผลประโยชน์อย่างไรถึงจะยุติธรรมที่สุด”
เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่ สำหรับ “ธุรกิจกงสี” ในประเทศไทย เพราะหลายครอบครัวประสบปัญหาเหล่านี้มาแล้วทั้งนั้น เมื่อธุรกิจเริ่มขยาย และมีคนในครอบครัวหลายคนเข้ามาเกี่ยวข้อง ปัญหาในการจัดการผลประโยชน์จะส่งผลกระทบต่อสายสัมพันธ์ภายในครอบครัว แล้วเราจะมีวิธีแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นกันอย่างไร
ผู้อ่านหลายท่านอาจจะเคยได้ยินคำว่า “ธรรมนูญครอบครัว” กันมาบ้างแล้ว แต่ไม่เข้าใจว่ามันคืออะไร และใช้งานอย่างไรวันนี้เราจะมาขยายความเรื่องนี้กันให้เข้าใจ ด้วยภาษาง่ายๆ
“ธรรมนูญครอบครัว” (Family Constitution) คือ ข้อตกลงในบ้านที่สมาชิกทุกคนในครอบครัวมีส่วนร่วมในการกำหนด และยึดถือปฏิบัติตาม เสมือนสัญญาใจของครอบครัวเป็นการวางรากฐานเบื้องต้นให้กับครอบครัวที่ดำเนินธุรกิจร่วมกัน เพื่อลดข้อขัดแย้งและปัญหาในเรื่องต่างๆ ที่อาจจะเกิดขึ้นภายในครอบครัว นอกจากนี้ ข้อตกลงดังกล่าวควรมีการทบทวน และปรับปรุงอยู่เสมอ กฎในบ้านนี้ควรประกอบด้วยเรื่องอะไรบ้าง อาทิเช่น
- โครงสร้างภายในครอบครัว ควรกำหนดสมาชิกที่อยู่ภายใต้กฎบ้านให้ชัดเจน
- แนวทางการดำเนินชีวิต กติกามารยาทในการอยู่ร่วมกันภายในครอบครัว
- วางแนวทางและวิธีการจัดสรรผลประโยชน์ให้ชัดเจน และเหมาะสม
- หลักเกณฑ์ เงื่อนไขในการสืบทอดธุรกิจของทายาท
- นโยบายในการลงทุนการบริหารสินทรัพย์ของครอบครัว และการจัดสรรให้แก่สมาชิก
“ประเด็นสำคัญก่อนที่จะจัดทำ ‘ธรรมนูญครอบครัว’ ผู้เขียนขอแนะนำให้ดำเนินการทำ ‘สัญญาผู้ถือหุ้น’ และ ‘ข้อบังคับบริษัท’ ให้เรียบร้อยก่อน ซึ่งเป็นการตกลงในเงื่อนไขในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจเท่านั้น อีกทั้งสัญญาผู้ถือหุ้น และข้อบังคับบริษัทดังกล่าวยังมีผลผูกพันในทางกฎหมาย จึงควรจัดทำให้เรียบร้อยก่อนเป็นสิ่งแรกหลังจากนั้นจึงค่อยจัดทำธรรมนูญครอบครัว”
โดย “ขนาดของครอบครัว” ก็เป็นเรื่องสำคัญ จึงควรรีบจัดทำในขณะที่สมาชิกในครอบครัวยังมีจำนวนน้อยอยู่ เพราะจะสามารถหาข้อสรุปในข้อตกลงต่างๆ ได้ง่าย และรวดเร็ว การเขียน “ธรรมนูญครอบครัว” เป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่สมาชิกในครอบครัวต้องเปิดใจร่วมกันในทุกๆ เรื่อง รวมทั้งมีรายละเอียดปลีกย่อยจำนวนมาก ผู้เขียนจึงจะขอพูดถึงในบทความถัดไป
ติดตามความรู้และข่าวสารสมาคมนักวางแผนการเงินไทย ได้ที่ LINE@cfpthailand,สมาคมนักวางแผนการเงินไทย Facebook Fanpageและ www.tfpa.or.th
