Where2put Ur Money: “Futures Contract” เป็นตราสารอนุพันธ์ประเภทหนึ่งที่ถูกพัฒนาต่อยอดมาจากตราสารอนุพันธ์ประเภท “Forward Contract” โดยมีลักษณะคล้ายๆ กันตรงที่ต่างก็เป็นสัญญาซื้อขายสินทรัพย์อ้างอิงล่วงหน้าที่มีลักษณะเป็นพันธะผูกพัน (Obligation) ด้วยกันทั้งคู่ แต่จะมีความแตกต่างกันก็ตรงที่

• Futures Contract มีสภาพคล่องสูงกว่า เนื่องจากเป็นสัญญาที่ต้องทำการซื้อขายกันในตลาดล่วงหน้า (Futures Market) ที่มีการจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ (Organized Exchange) โดยส่งคำสั่งซื้อขายผ่านบริษัทนายหน้า (Broker) หรือ สถาบันการเงินที่เป็นบริษัทสมาชิกของตลาดล่วงหน้าแห่งนั้น

“นอกจากนี้ Futures Contract ยังเป็นสัญญาที่มีความเป็นมาตรฐาน (Standardized) โดยมีการกำหนดรายละเอียด และเงื่อนไขของสัญญาไว้อย่างแน่นอน ทั้งในด้านคุณภาพ และจำนวนของสินทรัพย์อ้างอิง ขนาดของสัญญา รูปแบบการชำระราคา และส่งมอบ รวมถึงวันที่ครบกำหนดสัญญา เพื่อให้ซื้อขายเปลี่ยนมือได้ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตาม มาตรฐานที่ถูกกำหนดขึ้นจะแตกต่างกันไปในแต่ละตลาดล่วงหน้า และแต่ละประเภทของสินทรัพย์อ้างอิงนั้นๆ”


ในขณะที่ Forward Contract มีจุดอ่อนที่ความไม่สะดวกที่จะซื้อขายต่อๆ กันไปได้ เนื่องจากถูกจัดทำขึ้นเป็นการส่วนตัวตามความต้องการ หรือข้อตกลงร่วมกันของคู่สัญญาเป็นกรณีๆ ไป ทำให้ขาดความเป็นมาตรฐาน อีกทั้งยังไม่มีตลาดรองรับการซื้อขายอย่างเป็นทางการ สภาพคล่องจึงแทบไม่มี

• Futures Contract จะมีการรับประกันการซื้อขายตามสัญญาที่ระบุไว้ ทั้งการส่งมอบ และการชำระราคา โดยองค์กรที่เรียกว่า “สำนักหักบัญชี (Clearing House)” ซึ่งจะทำหน้าที่เข้ามาตรวจสอบ และเป็นคู่สัญญาให้กับทั้งผู้ซื้อ และผู้ขาย ถือเป็นระบบค้ำประกันความเสี่ยงที่เกิดจากการไม่ปฏิบัติตามสัญญา ทำให้เกิดความมั่นใจได้ว่า ทั้ง “ผู้ซื้อ” และ “ผู้ขาย” จะได้รับความคุ้มครองตามสิทธิที่ควรจะได้รับไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้นก็ตาม
  
  

“ส่งผลให้ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการไม่ปฏิบัติตามสัญญาของคู่สัญญาลดลงเป็นอย่างมาก (ยกเว้น กรณีที่สำนักหักบัญชีล้มละลาย) ในขณะที่ Forward Contract จะไม่มีระบบค้ำประกันการปฏิบัติตามสัญญาของคู่สัญญาแต่อย่างใด ทำให้คู่สัญญาต้องแบกรับความเสี่ยงเอาไว้เองในกรณีที่ฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดไม่ปฏิบัติตามสัญญา”

• การซื้อขาย Futures Contract ในตลาดล่วงหน้าจะมีการกำหนดบัญชีวงเงินประกัน (Margin Account) ไว้ล่วงหน้า โดยนักลงทุนจะต้องวางเงินหลักประกันกับทางบริษัทนายหน้าเสียก่อนจึงจะทำการส่งคำสั่งซื้อขายได้ ทั้งนี้ก็เพื่อเป็นหลักประกันว่า ทั้ง “ผู้ซื้อ” และ “ผู้ขาย” จะไม่มีการบิดพริ้วในการทำธุรกรรม (มูลค่าของ Margin ที่นักลงทุนต้องวางคิดเป็นสัดส่วนที่น้อยเมื่อเทียบกับมูลค่าเต็มของสินทรัพย์อ้างอิงในสัญญา)

“นอกจากนี้ ยังมีการรับรู้กำไรหรือขาดทุน ซึ่งจะกระทำกันทุกวันที่ตลาดทำการนับตั้งแต่วันแรกที่ซื้อหรือขาย Futures Contract จนถึงวันที่ครบกำหนดสัญญา เพื่อที่จะได้ทราบถึงสถานะการลงทุนสุทธิ โดยจะทำการปรับมูลค่าทุกสิ้นวันทำการ (Daily Settlement) ตามหลักราคาตลาด (Mark to Market: MTM) นอกจากนี้ ก็มีการเปิดเผยข้อมูลการซื้อขายในแต่ละวันทำการต่อสาธารณะเพื่อให้นักลงทุนมีข้อมูลที่เพียงพอในการตัดสินใจลงทุน”


ในขณะที่ Forward Contract อาจมีการเรียกให้วางหลักประกันหรือไม่ก็ได้ โดยการรับรู้กำไรหรือขาดทุนจะกระทำกันในวันสุดท้ายที่ครบกำหนดสัญญา และไม่มีการเปิดเผยรายละเอียดข้อตกลงของคู่สัญญาในแต่ละกรณีต่อสาธารณะแต่อย่างใด

• การซื้อขาย Futures Contract ส่วนใหญ่นั้นจะไม่มีการส่งมอบสินทรัพย์จริงๆ เกิดขึ้น โดยสามารถยกเลิกสัญญาได้ด้วยการปิดฐานะ (Offset) ก่อนถึงวันครบกำหนด อย่างไรก็ตาม หากมีการถือครองจนถึงวันที่ครบกำหนดเกิดขึ้น ก็อาจใช้วิธีส่งมอบสินทรัพย์อ้างอิงจริง (Physical Delivery) หรือจะใช้วิธีหักล้างกันด้วยเงินสด (Cash Settlement) แทนก็ได้ขึ้นอยู่กฎระเบียบของแต่ละตลาดล่วงหน้า และแต่ะประเภทของสินทรัพย์อ้างอิง

“ในขณะที่ Forward Contract ต้องมีการชำระราคา และส่งมอบสินทรัพย์อ้างอิงกันจริงๆ ตามที่ได้ตกลงกันไว้ในวันสุดท้ายที่ครบกำหนดสัญญา”

• การซื้อขาย Futures Contract มีหน่วยงานกำกับดูแล และควบคุมให้การซื้อขายในตลาดล่วงหน้าเป็นไปอย่างเป็นธรรม และโปร่งใส ตลอดจนมีการกำหนดกฎระเบียบต่างๆ ในการซื้อขายไว้อย่างเคร่งครัด (ในประเทศไทย จะดำเนินการภายใต้กฎเกณฑ์ และการกำกับดูแลของสำนักงาน ก.ล.ต.)

“ในขณะที่ Forward Contract ไม่มีหน่วยงานใดทำหน้าที่กำกับดูแล ตลอดจนไม่มีกฎระเบียบต่างๆ ในการควบคุมการตกลงทำสัญญาระหว่างคู่สัญญาใดๆ”


ถึงตรงนี้คงทราบถึงความเหมือน และความแตกต่างระหว่าง “Futures Contract” และ “Forward Contract” กันเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ดังนั้น หากจะเลือกลงทุนในสัญญารูปแบบใดก็ต้องศึกษา และใช้ความระมัดระวังเป็นอย่างดีก่อนที่จะเริ่มต้นลงทุนกันนะครับ