ทองคำถูกมองเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยมาอย่างยาวนาน ทำให้นักลงทุนจำนวนมากคาดว่าราคาทองจะปรับตัวขึ้นในช่วงที่เกิดสงครามหรือความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจ แต่พฤติกรรมของตลาดในช่วงหลังกลับไม่ได้เป็นไปตามทฤษฎีนี้เสมอไป


ในบางช่วงที่ผ่านมา ราคาทองคำไม่ได้ปรับตัวขึ้นตามความตึงเครียดทางภูมิรัฐศาสตร์อย่างที่นักลงทุนคาด โดยเฉพาะในช่วงที่ความตึงเครียดระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านปรับตัวสูงขึ้นในปี 2026 สิ่งนี้ทำให้นักลงทุนจำนวนมากเริ่มตั้งคำถามว่า “ทองคำยังเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยอยู่หรือไม่?”


พฤติกรรมดังกล่าวไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะช่วงใดช่วงหนึ่ง แต่สะท้อนการเปลี่ยนแปลงของกลไกตลาดในช่วงหลัง เพราะในปัจจุบัน ราคาทองคำไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วย “ความกลัว” เพียงอย่างเดียวอีกต่อไป แต่ยังได้รับอิทธิพลจากปัจจัยมหภาคอื่นๆ เช่น ความต้องการสภาพคล่อง ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ และอัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาล

ในช่วงวิกฤต “สภาพคล่อง” อาจสำคัญกว่าความกลัว

หนึ่งในประเด็นสำคัญจากรายงานของ Real Investment Advice (RIA) คือ นักลงทุนมักเข้าใจผิดว่าเมื่อเกิดวิกฤต ราคาทองจะสูงขึ้นเสมอ แต่ในความเป็นจริง วิกฤตมักทำให้เกิด “ความต้องการสภาพคล่อง” โดยเฉพาะในรูปของเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งยังคงเป็นหนึ่งในสินทรัพย์ที่มีความมั่นคงสูงในระบบการเงินโลก


เมื่อความไม่แน่นอนเพิ่มขึ้น ทั้งรัฐบาล ธุรกิจ และนักลงทุนต่างชาติ มักเร่งถือครองเงินดอลลาร์ ส่งผลให้ค่าเงินดอลลาร์แข็งค่าขึ้น เมื่อเทียบกับสกุลเงินอื่น และเมื่อดอลลาร์แข็งค่า ทองคำ (ซึ่งซื้อขายในสกุลเงินดอลลาร์) จะมีราคาแพงขึ้นสำหรับนักลงทุนต่างชาติ ซึ่งอาจกดดันความต้องการซื้อ


RIA ยกตัวอย่างว่า ค่าเงินยูโรอ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับดอลลาร์ในช่วงที่ความตึงเครียดเพิ่มขึ้น ทำให้ทองคำมีราคาแพงขึ้นสำหรับนักลงทุนยุโรป แม้บทบาทของทองในฐานะสินทรัพย์ป้องกันความเสี่ยงจะยังคงอยู่ ขณะเดียวกัน นักลงทุนบางส่วนอาจเลือกขายทองเพื่อเพิ่มเงินสดในมือ


ทั้งหมดนี้สะท้อนว่า ในช่วงวิกฤต แรงขับเคลื่อนของตลาดอาจไม่ใช่ความกลัวเพียงอย่างเดียว แต่คือความต้องการเงินสด

อัตราผลตอบแทนพันธบัตรที่สูงขึ้น ทำให้ค่าเสียโอกาสของทองเพิ่มขึ้น

ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่ไม่สร้างกระแสเงินสด (no yield) ไม่มีดอกเบี้ย และไม่จ่ายเงินปันผล ซึ่งอาจไม่ใช่ปัญหาในช่วงที่อัตราดอกเบี้ยต่ำ แต่จะกลายเป็นข้อเสียเมื่ออัตราผลตอบแทนของสินทรัพย์อื่นปรับตัวสูงขึ้น


RIA ระบุว่า อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลอยู่ในระดับสูงเมื่อเทียบกับช่วงหลายปีก่อน ซึ่งเพิ่ม “ต้นทุนค่าเสียโอกาส” (opportunity cost) ของการถือทอง เพราะนักลงทุนสามารถรับผลตอบแทนจากพันธบัตรได้ในขณะที่ทองคำไม่ให้ผลตอบแทนใดๆ


นอกจากนี้ ความต้องการพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐจากนักลงทุนทั่วโลกยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วงที่เงินดอลลาร์แข็งค่า ทำให้เงินทุนบางส่วนไหลออกจากทองคำไปยังสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทน


ดังนั้น แม้ทองคำยังคงมีบทบาทในการป้องกันความเสี่ยง แต่ในสภาพแวดล้อมที่อัตราผลตอบแทนสูงขึ้น ความน่าสนใจของทองอาจลดลงเมื่อเทียบกับสินทรัพย์อื่น

ดอลลาร์แข็ง บวกกับ ดอกเบี้ยสูง ทำให้เกิดวงจรกดดันราคาทอง

เมื่อค่าเงินดอลลาร์แข็งค่า ความต้องการทองจากต่างประเทศจะลดลง ขณะเดียวกัน อัตราผลตอบแทนที่สูงขึ้นก็ทำให้พันธบัตรดูน่าสนใจกว่าทอง


เมื่อทั้งสองปัจจัยนี้เกิดขึ้นพร้อมกันในช่วงไม่กี่เดือนที่ผ่านมา ก็ทำให้เกิด “วงจรป้อนกลับ” (feedback loop) ที่กดดันราคาทองเพิ่มเติม ทำให้ในบางช่วง ทองคำมีพฤติกรรมคล้ายสินทรัพย์เสี่ยงมากกว่าสินทรัพย์ปลอดภัย


นี่อาจเป็นเหตุผลว่าทำไมในช่วงหลัง ทองคำไม่ได้ปรับตัวขึ้นตามความคาดหวังของนักลงทุนเสมอไป และบางครั้งเคลื่อนไหวในทิศทางเดียวกับสินทรัพย์อื่น

สิ่งที่นักลงทุนควรเข้าใจ

ทั้งหมดนี้ไม่ได้หมายความว่าทองคำสูญเสียบทบาทของการเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยไปอย่างถาวร แต่สะท้อนว่ากฎเดิมที่ว่า “ราคาทองขึ้นจะขึ้นในช่วงวิกฤติ” อาจไม่ได้ใช้ได้ในทุกสถานการณ์


ในความเป็นจริง ราคาทองคำในระยะสั้นอาจขึ้นอยู่กับปัจจัยมหภาคมากกว่าที่เคย ไม่ว่าจะเป็นความต้องการเงินดอลลาร์ อัตราผลตอบแทนของสินทรัพย์อื่น ความคาดหวังเงินเฟ้อ และสภาพคล่องในระบบ


อย่างไรก็ตาม ในบางช่วงที่ความเสี่ยงเชิงระบบเพิ่มขึ้นอย่างรุนแรง ทองคำก็ยังสามารถทำหน้าที่เป็นสินทรัพย์ป้องกันความเสี่ยงได้


ดังนั้น สำหรับนักลงทุน ทองคำอาจยังคงมีบทบาทในพอร์ตการลงทุน แต่ควรถูกมองเป็นหนึ่งในเครื่องมือป้องกันความเสี่ยง มากกว่าจะเป็นคำตอบเดียวในช่วงวิกฤติ


ที่มา: Real Investment Advice