ช่วงที่ผ่านมา หลายคนอาจเห็นข่าวตลาดหุ้นเกาหลีใต้ผันผวนอย่างหนัก โดยเฉพาะหุ้นกลุ่ม AI อย่าง SK hynix และ Samsung Electronics จนเกิดคำถามว่า


“ทั้งที่บริษัทเหล่านี้ยังทำกำไรได้ดี ทำไมหุ้นถึงปรับตัวลงแรง?”


หนึ่งในคำอธิบายสำคัญ นอกจากปัจจัยด้านผลประกอบการและมุมมองต่ออุตสาหกรรม AI แล้ว คือกลไกของ Margin Loan ซึ่งในบางช่วงเวลาอาจกลายเป็นตัวเร่งให้แรงขายในตลาดรุนแรงขึ้นกว่าปกติ


สำหรับนักลงทุนมือใหม่ ชื่ออาจฟังดูซับซ้อน แต่จริงๆ แล้วแนวคิดของมันเข้าใจได้ไม่ยาก และเป็นเครื่องมือที่ถูกใช้ในตลาดหุ้นทั่วโลก รวมถึงประเทศไทย

Margin Loan คืออะไร?

Margin Loan คือการที่ โบรกเกอร์ให้ยืมเงินเพื่อลงทุนในหุ้น แทนที่จะซื้อหุ้นด้วยเงินของตัวเองทั้งหมด นักลงทุนสามารถขอยืมเงินจากโบรกเกอร์มาซื้อหุ้นเพิ่มได้ 


ยกตัวอย่าง

สมมติว่าเรามีเงินลงทุน 100,000 บาท

แทนที่จะซื้อหุ้นได้แค่ 100,000 บาท

โบรกเกอร์อาจอนุมัติวงเงินกู้ให้เพิ่มอีก 100,000 บาท

ทำให้คุณสามารถซื้อหุ้นได้รวม 200,000 บาท


การนำเงินกู้มาขยายขนาดการลงทุนแบบนี้ เรียกว่า Leverage หรือ “การใช้เลเวอเรจ”


ลองนึกภาพ Leverage เหมือนคานงัด คานงัดช่วยให้เราออกแรงน้อยลง แต่ยกของหนักได้มากขึ้น


ในโลกการลงทุน Leverage ก็ทำหน้าที่คล้ายกัน คือช่วยให้ใช้เงินทุนเท่าเดิม แต่ลงทุนได้ในมูลค่าที่มากขึ้น


แน่นอนว่า โบรกเกอร์ไม่ได้ปล่อยกู้ฟรี เพราะจะได้รับรายได้จากดอกเบี้ยของ Margin Loan รวมถึงค่าคอมมิชชันจากการซื้อขายหุ้น

แล้วทำไมนักลงทุนถึงใช้ Leverage?

เหตุผลก็ตรงไปตรงมา เพราะหากราคาหุ้นปรับตัวขึ้น นักลงทุนก็มีโอกาสได้รับผลตอบแทนมากกว่าการใช้เงินของตัวเองเพียงอย่างเดียว


ลองใช้ตัวอย่างเดิม และเพื่อให้เห็นภาพง่ายขึ้น ตัวอย่างต่อไปนี้จะสมมติว่าไม่มีดอกเบี้ย, ค่าธรรมเนียม และค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง


เงินตัวเอง 100,000 บาท

กู้จากโบรกเกอร์ 100,000 บาท

ซื้อหุ้นรวม 200,000 บาท


ถ้าราคาหุ้นเพิ่มขึ้น 10% พอร์ตจะมีมูลค่า 220,000 บาท เมื่อคืนเงินกู้ 100,000 บาท นักลงทุนจะเหลือเงิน 120,000 บาท


หรือมีกำไร 20,000 บาท ทั้งที่ราคาหุ้นขึ้นเพียง 10% แต่มูลค่าเงินลงทุนของคุณกลับเพิ่มขึ้น 20%


นี่คือข้อดีของ Leverage แต่ในทางกลับกัน Leverage ก็ขยาย “ผลขาดทุน” เช่นเดียวกัน


แล้วถ้าหุ้นลงล่ะ? ลองใช้สถานการณ์เดิม

เงินตัวเอง 100,000 บาท

กู้จากโบรกเกอร์ 100,000 บาท

ซื้อหุ้นรวม 200,000 บาท


ราคาหุ้นลดลง 10% มูลค่าพอร์ตจะเหลือ 180,000 บาท


แม้ราคาหุ้นจะลดลงเพียง 10% แต่มูลค่าเงินของนักลงทุนหลังใช้หนี้แล้ว จะเหลือเพียง 80,000 บาท หรือขาดทุนไป 20%


นี่คือเหตุผลที่หลายคนเรียก Leverage ว่าเป็น ดาบสองคม เพราะมันช่วยขยายทั้งกำไร และขยายทั้งความเสี่ยงไปพร้อมกัน

Margin Call คืออะไร?

เมื่อโบรกเกอร์ปล่อยเงินกู้ เขาก็ต้องการให้แน่ใจว่าจะได้รับเงินคืน


เพราะถ้าราคาหุ้นร่วงลงมากเกินไป วันหนึ่งมูลค่าหุ้นอาจต่ำกว่ายอดหนี้ที่นักลงทุนกู้ไป ทำให้โบรกเกอร์เองก็มีความเสี่ยงเช่นกัน


จึงเป็นเหตุผลที่โบรกเกอร์กำหนดระดับหลักประกันขั้นต่ำ หรือ Maintenance Margin ซึ่งเป็นมูลค่าขั้นต่ำที่นักลงทุนต้องรักษาไว้ตลอดเวลาที่ใช้ Margin Loan


ลองดูตัวอย่างต่อไปนี้

หากราคาหุ้นลดลง 30%

มูลค่าพอร์ตจะเหลือ 140,000 บาท

แต่ยอดหนี้ที่ต้องคืนโบรกเกอร์ยังคงเป็น 100,000 บาท


นั่นหมายความว่า ในตัวอย่างนี้ นักลงทุนจะเหลือเงินเพียง 40,000 บาท จากเงินลงทุนเดิม 100,000 บาท


ยิ่งราคาหุ้นลดลงมาก ความเสี่ยงที่โบรกเกอร์จะได้รับเงินคืนไม่ครบก็ยิ่งเพิ่มขึ้น


เมื่อมูลค่าพอร์ตลดลงจนต่ำกว่าระดับที่กำหนด โบรกเกอร์จึงส่ง Margin Call หรือการแจ้งให้นักลงทุนนำเงินสดหรือหลักทรัพย์มาเพิ่มเป็นหลักประกัน


พูดง่าย ๆ คือเหมือนโบรกฯ ขอให้ช่วยเติมเงินเข้ามาหน่อย เพราะถ้าหุ้นยังลงต่อ เงินค้ำประกันอาจไม่พอสำหรับเงินกู้ที่ยืมไป


แล้วถ้าไม่เติมเงินจะเกิดอะไรขึ้น?


ถ้านักลงทุนไม่สามารถเติมเงินได้ภายในเวลาที่กำหนด โบรกเกอร์มีสิทธิ์ขายหุ้นบางส่วนหรือทั้งหมดเพื่อนำเงินมาชำระหนี้ กระบวนการนี้เรียกว่า Forced Liquidation หรือ Forced Sell(ing) ซึ่งคือการบังคับขาย


และเงินที่ได้จากการขายก็จะถูกเอาไปชำระยอดเงินกู้, ดอกเบี้ย และค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ก่อน หากยังมีเงินเหลือหลังชำระหนี้ทั้งหมด เงินส่วนนั้นจะคืนให้กับนักลงทุน


แต่ถ้าราคาหุ้นร่วงรุนแรงมากจนขายหุ้นแล้วได้เงินไม่พอชำระหนี้ นักลงทุนก็อาจยังต้องรับผิดชอบหนี้ส่วนที่เหลือ ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของบัญชีมาร์จิ้นและกฎของแต่ละประเทศ


ที่สำคัญ การขายในลักษณะนี้ ไม่ใช่เพราะนักลงทุนอยากขาย แต่เป็นการขายเพื่อปกป้องเงินกู้ของโบรกเกอร์

กรณีศึกษาในตลาดหุ้นเกาหลีใต้

เหตุการณ์ในตลาดหุ้นเกาหลีใต้ช่วงที่ผ่านมา ถือเป็นตัวอย่างที่สะท้อนให้เห็นว่า เมื่อมีการใช้ Margin Loan ในระดับสูง หากราคาหุ้นเริ่มปรับฐาน กลไกของ Margin Call และ Forced Liquidation ก็อาจเร่งให้แรงขายลุกลามได้รวดเร็วยิ่งขึ้น


ก่อนเกิดความผันผวน ยอดคงค้างของ Margin Loan ในตลาดหุ้นเกาหลีใต้เพิ่มขึ้นจากประมาณ 19 ล้านล้านวอน ในปีก่อน สู่ 38.63 ล้านล้านวอน ณ วันที่ 24 มิถุนายน 2569 ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์


เมื่อราคาหุ้นเริ่มอ่อนตัว นักลงทุนบางส่วนได้รับ Margin Call และบางบัญชีถูก Forced Liquidation หลังไม่สามารถนำเงินหรือหลักทรัพย์มาเพิ่มเป็นหลักประกันได้ทัน 


โดย Goldman Sachs ประเมินว่า ณ กลางเดือนกรกฎาคม มีบัญชีที่ได้รับ Margin Call มากกว่า 1.2 ล้านบัญชี และราว 320,000–360,000 บัญชี ถูกบังคับขายหุ้นแล้ว


เมื่อมีแรงขายเกิดขึ้นพร้อมกันจำนวนมาก ราคาหุ้นก็อาจยิ่งปรับตัวลงต่อ และนำไปสู่ Margin Call ของนักลงทุนรายอื่น กลายเป็นวงจรที่เร่งให้ความผันผวนของตลาดเพิ่มขึ้น


เหตุการณ์ลักษณะนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในเกาหลีใต้ แต่สามารถเกิดขึ้นได้ในทุกตลาดที่มีการใช้ Leverage ในระดับสูง หากราคาสินทรัพย์ปรับตัวลงอย่างรวดเร็ว

บทเรียนสำหรับนักลงทุน

Margin Loan ไม่ใช่สิ่งที่ผิด และนักลงทุนมืออาชีพจำนวนมากก็ใช้เครื่องมือนี้ในการบริหารพอร์ต


อย่างไรก็ตาม กรณีศึกษาจากเกาหลีใต้สะท้อนให้เห็นว่า หากมีการใช้ Leverage ในวงกว้าง เมื่อราคาหุ้นเริ่มปรับฐาน กลไกของ Margin Call และ Forced Liquidation ก็อาจเร่งให้แรงขายรุนแรงขึ้น


ดังนั้น ก่อนใช้ Margin Loan นักลงทุนควรเข้าใจว่า Leverage ไม่ได้เพิ่มเพียงโอกาสในการสร้างผลตอบแทน แต่ยังขยายความเสี่ยงจากการขาดทุนไปพร้อมกัน