Where2put Ur Money: เคยได้ยินวลีเด็ดที่เป็นภาษาอังกฤษว่า “Manage Cash before Company Crash” ซึ่งแปลเป็นไทยได้ว่า “จงบริหารจัดการเงินสดให้ดีเสียก่อนที่กิจการจะล้มละลายหรือพังทลายลง” กันไหมครับ โดย “เงินสด” ถือเป็นสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงที่สุด และมีความสำคัญอย่างยิ่งยวดในการดำเนินธุรกิจใดๆ เพราะถ้าไม่มีเงินสด กิจการก็คงไม่สามารถที่จะดำเนินงานในแต่ละวันได้อย่างต่อเนื่องเป็นแน่แท้


แน่นอนว่า ในโลกธุรกิจ แม้ว่าความสามารถในการทำกำไรของกิจการจะเป็นตัวชี้วัดผลการดำเนินงานที่ดี แต่ก็ไม่ได้เป็นหลักประกันว่า กิจการจะสามารถดำเนินงานได้อย่างมั่นคงเสมอไป เนื่องจาก “กระแสเงินสด” (Cash Flow) กลับเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้กิจการสามารถดำเนินงานต่อไปได้จริง


“แม้ว่ากิจการจะมียอดขาย และกำไรทางบัญชีที่เพิ่มขึ้น แต่หากไม่สามารถบริหารกระแสเงินสดได้อย่างเพียงพอ และมีประสิทธิภาพ ก็อาจประสบกับปัญหาการขาดสภาพคล่อง ไม่สามารถชำระค่าใช้จ่ายต่างๆ หรือภาระหนี้สินที่ถึงกำหนดได้ จนเป็นเหตุให้ธุรกิจต้องหยุดชะงักลง”


ทั้งนี้ “กระแสเงินสดของธุรกิจ” สามารถพิจารณาได้จากเงินสดที่ไหลเข้า และไหลออกจากกิจการจริง โดยเฉพาะ “กระแสเงินสดจากกิจกรรมการดำเนินงาน” (Operating Cash Flow) ซึ่งสะท้อนความสามารถของธุรกิจในการสร้างเงินสดจากการดำเนินงานตามปกติ


หากธุรกิจมีรายได้ (โดยเฉพาะที่เกิดจากการขายเป็นเงินเชื่อ) เป็นจำนวนมาก แต่ลูกค้ากลับไม่สามารถชำระเงินตรงตามเวลา และเต็มตามจำนวนได้  ถึงแม้กิจการจะมีกำไรทางบัญชี แต่ก็อาจเผชิญกับ “ปัญหาสภาพคล่อง” หรือภาวะที่เรียกว่า “มีกำไรแต่ไม่มีเงินสด” เนื่องจากกิจการยังคงมีภาระที่ต้องจ่ายค่าสินค้า ค่าแรง และค่าใช้จ่ายอื่นๆ เป็นเงินสดตามปกติ


“ดังนั้น ‘การบริหารเงินสด’ จึงเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่ผู้ประกอบธุรกิจควรให้ความสำคัญควบคู่ไปกับการพิจารณายอดขาย และกำไรทางบัญชีของกิจการ”

ปัจจัยหนึ่งที่มีผลต่อการบริหารเงินสดเป็นอย่างมากก็คือ “ความสามารถในการบริหารเงินทุนหมุนเวียน” (Working Capital) ของกิจการ ไม่ว่าจะเป็นลูกหนี้การค้า (Account Receivable) สินค้าคงคลัง (Inventory) และเจ้าหนี้การค้า (Account Payable) หากกิจการสามารถเรียกเก็บเงินจากลูกค้าได้รวดเร็วขึ้น สามารถควบคุมระดับสินค้าคงคลังให้อยู่ในระดับหรือปริมาณที่เหมาะสม และสามารถบริหารระยะเวลาการชำระเงินคืนแก่เจ้าหนี้ให้สอดคล้องกับรอบธุรกิจได้ ก็จะช่วยลดแรงกดดันด้านสภาพคล่อง และเพิ่มความยืดหยุ่นทางการเงินให้แก่กิจการ


ในทางกลับกัน “การบริหารเงินสดที่ไม่มีประสิทธิภาพ” อาจทำให้กิจการต้องพึ่งพาเงินกู้ หรือแหล่งเงินทุนภายนอกมากยิ่งขึ้น อันจะนำไปสู่ต้นทุนทางการเงิน และภาระดอกเบี้ยที่เพิ่มสูงขึ้น ผู้ประกอบธุรกิจจึงควรมีการ “วางแผนจัดทำงบประมาณเงินสด” (Cash Budgeting) ไว้ล่วงหน้าด้วย เพื่อประเมินว่า กิจการจะมีเงินสดเพียงพอต่อค่าใช้จ่าย การลงทุน และการชำระหนี้ในแต่ละช่วงเวลาในอนาคตหรือไม่


“ทั้งนี้ การวางแผนงบประมาณยังช่วยให้กิจการสามารถเตรียมแนวทางรับมือกับสถานการณ์ที่กระแสเงินสดอาจลดลงได้อย่างทันท่วงที เปรียบเสมือนกับกันชนที่จะช่วยรองรับปัญหาสภาพคล่องที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตได้”


นอกจากนี้ การตัดสินใจลงทุนของกิจการที่ต้องใช้เม็ดเงินลงทุนเป็นจำนวนมาก ก็ควรพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับควบคู่ไปกับเม็ดเงินลงทุนที่ต้องใช้ เนื่องจากการลงทุนไม่ว่าจะเป็นในเครื่องจักร อุปกรณ์สำนักงาน เทคโนโลยี หรืออาคารเพื่อขยายสาขา แม้ว่าอาจจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันในระยะยาว แต่หากลงทุนมากเกินกว่าความสามารถในการสร้างกระแสเงินสดของกิจการ ก็อาจกลายเป็นภาระทางการเงินแทนได้


“จึงอาจกล่าวได้ว่า การเติบโตของธุรกิจที่ยั่งยืนควรเป็นการเติบโตที่สอดคล้องกับความสามารถในการสร้าง และบริหารเงินสดนั่นเอง”


ถึงตรงนี้ สามารถสรุปได้ว่า “การบริหารเงินสด” เป็นหนึ่งในหัวใจสำคัญของการบริหารธุรกิจอย่างยั่งยืน ผู้ประกอบธุรกิจที่เข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่าง “ยอดขาย กำไร และกระแสเงินสด” ย่อมสามารถบริหารจัดการธุรกิจ และตัดสินใจได้อย่างรอบคอบมากยิ่งขึ้น รวมถึงยังช่วยเพิ่มโอกาสสร้างความมั่นคง และการเติบโตของกิจการในระยะยาวได้ในที่สุด